Những người ghét Bitcoin đang dùng tín dụng cá nhân để « cướp đoạt » toàn thế giới

Tác giả bài viết: Jeff Park

Biên dịch bài viết: Chopper, Foresight News

Trong giới tài chính, mỗi thế hệ lại phát minh ra một công cụ mới, đóng gói những bản chất xấu xa nhất thành những sản phẩm trông có vẻ thận trọng.

Thập niên 80 là trái phiếu rác, khoác áo “dân chủ hóa vốn”; thập niên 90 là trái phiếu thị trường mới nổi, được đóng gói thành những dự án cao quý giúp các nước đang phát triển hòa nhập toàn cầu; thập niên 2000 là tín dụng cấu trúc, phân tầng phức tạp đến mức ngay cả các nhà thiết kế cũng không thể hiểu rõ trước khi nó sụp đổ.

Những “sáng tạo” này đều có điểm chung: chúng tạo ra các giải pháp nhân tạo cho các vấn đề thực tế (như tăng trưởng chậm), ví dụ như chuyển đổi thanh khoản, rồi cuối cùng lại gây ra thảm họa do quá phổ biến.

Tín dụng tư nhân chính là phiên bản mới nhất của câu chuyện này, thậm chí có thể là phần hiểm độc nhất. Vì khác với các tiền bối, ngay từ khi thiết kế, nó đã cố ý làm mờ hoàn toàn việc thanh lý trước khi rủi ro bùng phát, đến khi phát hiện ra thì hậu quả đã không thể cứu vãn.

Gần đây, BlackRock đã trực tiếp giảm giá trị hai khoản vay tín dụng tư nhân từ 100% xuống 0% trong một lần, trong đó một khoản chỉ mất chưa đầy một tháng. Điều này không giống như một sai sót kỹ thuật trong phương pháp định giá, mà giống như một sự thẳng thắn về sai lầm trong cơ chế thúc đẩy.

Chúng ta đã đi đến bước này như thế nào?

Khủng hoảng không phải là nguyên nhân gốc rễ, chính việc che giấu sự thật đã tạo ra nó

Phủ nhận chính thống trong ngành là như thế này: sau khủng hoảng tài chính 2008, các ngân hàng bị hạn chế bởi Basel III, không dám cho vay, nên các tổ chức phi ngân hàng đứng ra lấp đầy chỗ trống, phục vụ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đó là lựa chọn tất yếu của thị trường.

Thực tế chính xác hơn là, hệ thống quản lý sau 2008 không thực sự loại bỏ rủi ro, mà còn chủ động tạo ra một hệ thống bóng tối, đảm nhận cùng một loại rủi ro nền tảng, nhưng tránh né các quy định vốn nhằm kiểm soát rủi ro ban đầu.

Thị trường tín dụng tư nhân đã mở rộng từ 46 tỷ USD năm 2000 lên khoảng 2 nghìn tỷ USD ngày nay. Số tiền này không tự nhiên xuất hiện, cũng không ngẫu nhiên chảy vào các quỹ hưu trí hay công ty bảo hiểm. Nó được phân phối chính xác đến các tổ chức có quy mô lớn, có thể khóa vốn dài hạn, sẵn sàng chấp nhận định giá không minh bạch.

Cấu trúc của nó giống hệt như khi khủng hoảng tài chính 2008 xảy ra, chỉ có một điểm khác biệt rõ ràng. Năm 2008, sụp đổ cho vay dưới chuẩn chủ yếu tập trung vào các gia đình vay mợ dại dột và ngân hàng cho vay; còn khi tín dụng tư nhân sụp đổ, thiệt hại không có giới hạn, tiền đến từ người mua bảo hiểm nhân thọ, người hưởng lương hưu, tức là từ những người bình thường.

Việc xã hội hóa các thiệt hại gây phẫn nộ trong năm 2008 ít nhất còn có một giai đoạn lợi ích tư nhân phía trước. Còn tín dụng tư nhân: lợi nhuận vào túi các quản lý quỹ, thiệt hại xã hội hóa chảy vào tài khoản hưu trí của giáo viên, y tá, viên chức nhà nước, những người chưa từng đồng ý bảo lãnh cho điều đó.

Điều tồi tệ hơn nữa là, ngành không hài lòng chỉ thu hoạch từ các tổ chức, mà còn bắt đầu nhắm tới các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Từ năm 2025 trở đi, ETF tín dụng tư nhân bùng nổ, nhưng vấn đề còn nghiêm trọng hơn: tài sản không thanh khoản, đưa vào ETF thì không biến thành thanh khoản. Chỉ là chuyển “cơn sóng rút lui nhưng không bán được tài sản” thành một quả bom trong tài khoản chứng khoán của nhà đầu tư phổ thông.

Đây chính là thực tế đang diễn ra.

Những người ghét Bitcoin trong phân bổ tài sản, đã lộ rõ tất cả

Trong vài năm qua, tôi đã đi khắp nơi giới thiệu Bitcoin cho các tổ chức, và phát hiện ra một quy luật đáng kinh ngạc: những người từ chối Bitcoin thường lại nhiệt tình theo đuổi tín dụng tư nhân. Đây không phải là hai quan điểm trái ngược, mà là cùng một tâm lý.

Lý do họ phản đối Bitcoin nghe có vẻ “thận trọng”: biến động quá lớn, rút lui không thể giải thích, không có dòng tiền để định giá.

Nhưng ẩn ý là: giá Bitcoin quá trung thực. Công khai theo thời gian thực, ai cũng thấy, sai thì sai, không thể giấu giếm.

Ngược lại, tín dụng tư nhân:

• Thay đổi định giá cực kỳ chậm, do các quản lý quỹ “làm mượt” theo quý
• Không có thị trường thanh khoản để vạch trần sự dối trá
• Thời hạn khóa dài đủ để người ra quyết định năm đó thăng chức, chuyển việc, nghỉ hưu

Cái gọi là “kênh dự án độc quyền” chỉ là cái cớ thiếu cạnh tranh định giá hiệu quả.

Những người thực sự làm chủ sẽ theo đuổi sự thật, còn những người phân bổ này chỉ theo đuổi việc không phải đối mặt với sự thật. Đây không phải là quản lý rủi ro, mà là đối lập với quản lý rủi ro, mặc dù khoác áo chuyên nghiệp, hoàn toàn phớt lờ lợi ích của người thụ hưởng.

Cơn sốt AI, biến nó thành rủi ro hệ thống

Morgan Stanley ước tính, từ 2025 đến 2028, toàn cầu cần chi 2,9 nghìn tỷ USD cho các trung tâm dữ liệu, trong đó khoảng 800 tỷ USD sẽ do tín dụng tư nhân giải quyết. Điều này đã biến tín dụng tư nhân từ một thị trường vay mượn thành hạ tầng công nghệ then chốt cho cuộc chuyển đổi lớn nhất trong vài thập kỷ tới.

Ví dụ điển hình: Tháng 10 năm 2025, Meta và Blue Owl hoàn tất khoản vay tài trợ trung tâm dữ liệu trị giá 27 tỷ USD, lớn nhất trong lịch sử tín dụng tư nhân. Số tiền đến từ PIMCO, BlackRock, cuối cùng là từ các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm.

Điều tàn khốc của vòng tuần hoàn này là: quỹ hưu trí của người lao động bình thường bị dùng để tài trợ cho tự động hóa, AI, rồi lại thay thế chính công việc của họ. Tín dụng tư nhân làm méo mó chi phí vốn, đẩy thấp giá trị lao động. Hiện tại, gần 500 tỷ USD tín dụng tư nhân chảy vào lĩnh vực AI mỗi quý.

Việc tài chính hóa hạ tầng AI, cùng với việc thay thế người lao động nuôi dưỡng nó, tạo thành một vòng khép kín: tay trái chặt tay phải.

Chuyển đổi thanh khoản chính là ăn cắp thời gian

Tôi không nói tín dụng bản thân có tội, cũng không nói tất cả các tổ chức tín dụng tư nhân đều xấu xa. Tín dụng luôn là trò chơi xác suất, nợ xấu, sai lệch đều tồn tại qua các thời kỳ.

Điều khác biệt chính là: ai thực sự gánh chịu thiệt hại?

• Ngân hàng ghi nhận nợ xấu trong sổ sách, chịu sự quản lý, đối mặt với rút tiền hàng loạt và mất vốn, có rủi ro thật bằng tiền thật;
• Quản lý tín dụng tư nhân kiếm tiền từ hoa hồng thành tích, là “khuyến khích bạn đặt cược”, chứ không phải “khuyến khích bạn có trách nhiệm thắng”.

Khi khoản vay về 0, quản lý đã kiếm đủ tiền từ lâu rồi.

Mỗi lần tài chính hóa, cuối cùng đều dẫn đến một câu hỏi: ai sẽ gánh chịu chi phí mà không ai muốn?

Điểm “cao minh” của tín dụng tư nhân chính là trả lời câu hỏi này một cách “thanh lịch” đến mức khó tin:

Lợi nhuận chảy lên, chảy về phía sau: hướng tới những người đã già, đã nghỉ hưu, những người thụ hưởng vốn dài hạn

Chi phí chảy xuống, chảy về phía trước: làm giảm lương, đóng băng tuyển dụng, trì hoãn đầu tư, làm méo mó chi phí vốn của toàn bộ nền kinh tế

Tín dụng tư nhân chính là ăn cắp thời gian.

Đây chính là chuyển đổi thanh khoản đã tồn tại từ lâu trong lĩnh vực tài chính, chỉ là đã bỏ đi lớp vỏ giả tạo.

Họ dùng những công cụ không thể lựa chọn của mình, với mức giá không thể dự đoán, gánh chịu những rủi ro không cần thiết phải gánh.

Thời hạn khóa đảm bảo họ không thể rút lui, thiếu định giá công khai đảm bảo họ không thể phản đối, còn cơ chế định giá theo quý giúp khi hóa đơn cuối cùng đến, thì đã không còn ai chịu trách nhiệm.

Nó không trộm cắp, chỉ là “lợi nhuận ổn định”, hai thứ gần như không thể phân biệt, cho đến khi sụp đổ xảy ra. Dù câu chuyện này đã tồn tại từ lâu, điểm mới là quy mô lớn, độ minh bạch thấp, và thành công đáng kinh ngạc của loại tài sản dựa trên ảo tưởng an toàn này, khiến ngay cả các nhà quản lý vốn cẩn trọng nhất thế giới cũng tin vào nó.

Không có loại tài sản nào trên thế giới có thể định giá 100% liên tục trong ba tháng, rồi đột nhiên mất giá chỉ trong một đêm.

Nếu điều này còn chưa đủ để gọi là trộm cắp, thì tôi thật sự không biết còn gì mới đúng.