Mình vừa nhớ lại một khái niệm khá hay mà nhiều người hay bỏ qua khi phân tích thị trường. Đó chính là lý thuyết thiên nga đen mà tác giả Nassim Nicholas Taleb đã đưa ra.

Tóm lại, ý nghĩa thiên nga đen là những sự kiện cực kỳ hiếm gặp, gần như không thể dự đoán được, nhưng khi xảy ra lại có tác động khổng lồ. Taleb chỉ ra một điều rất thực tế: những mô hình thống kê truyền thống không bao giờ có thể nắm bắt được những sự kiện này, vì chúng chỉ dựa trên dữ liệu quá khứ mà thôi.

Cái hay ở đây là Taleb nhắc nhở chúng ta một điều cơ bản nhưng dễ bị lãng quên: an toàn trong quá khứ không hề đảm bảo an toàn trong tương lai. Khi đối mặt với những điều chưa biết, chúng ta thường tự lừa bản thân bằng cách tạo ra những giải thích riêng, rồi tin rằng mình đã kiểm soát được tình hình. Nhưng thực tế, hầu hết những thay đổi lớn đều không tuyến tính và không suôn sẻ như chúng ta tưởng.

Như vậy tại sao lại gọi là "thiên nga đen" nhỉ? Từ xưa, người châu Âu tin rằng tất cả thiên nga đều trắng, nên thiên nga đen được coi là điều không thể tồn tại. Cho đến khi thiên nga đen được phát hiện ở Úc, tất cả những kỳ vọng và lý thuyết cũ đều bị đảo ngược. Đó chính là một ví dụ hoàn hảo về những sự kiện không thể đoán trước.

Cái tên "thiên nga đen" cũng rất dễ khiến ta liên tưởng đến những sự kiện bất ngờ, hiếm gặp, khó lường. Điều này hoàn toàn phù hợp với ý nghĩa thiên nga đen mà Taleb muốn truyền tải. Cái tên đó dễ nhớ, có tác động hình ảnh mạnh, nên dễ dàng bám vào đầu mọi người.

Đối với những người tham gia thị trường, hiểu rõ về thiên nga đen là khá quan trọng. Nó giúp chúng ta nhận thức rằng không phải tất cả rủi ro đều có thể tính toán được. Vì thế, việc quan sát thị trường trên các sàn giao dịch lớn hay theo dõi các tài sản như ETH, BTC cũng cần phải có sự chuẩn bị tâm lý cho những bất ngờ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.