Hoạt động vận tải Eo biển Hormuz sụt giảm 95%! Vàng và Bitcoin lùi lại, sáu nước châu Âu-Nhật phát hành tuyên bố chung

Kể từ khi Mỹ phối hợp với Israel tiến hành các hoạt động quân sự chống Iran, lượng tàu thuyền qua lại hàng ngày qua eo biển Hormuz, kết nối Vịnh Ba Tư với thị trường toàn cầu, đã giảm khoảng 95%, gây ra các phản ứng dây chuyền trên thị trường năng lượng và thị trường vốn toàn cầu. Vàng đã giảm liên tiếp trong bảy ngày, trong khi Bitcoin cũng đồng loạt giảm giá. Các quốc gia Anh, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan và Nhật Bản đã cùng nhau đưa ra tuyên bố cam kết thực hiện các biện pháp cần thiết để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến giá năng lượng.

Khủng hoảng eo biển Hormuz: phản ứng dây chuyền của thị trường do tắc nghẽn tuyến đường hàng hải

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên quan trọng nhất thế giới, mỗi ngày có khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu đi qua đây, đồng thời cũng là tuyến đường duy nhất của nhiều quốc gia sản xuất LNG lớn ở Trung Đông. Việc giảm 95% hoạt động vận tải không phải là một biến động ngắn hạn mà là sự gián đoạn thực chất đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Việc các tuyến đường chính bị tắc nghẽn đã gây ra nhiều phản ứng trên thị trường — nhà đầu tư bán tháo kim loại quý để có dòng tiền, đồng thời tìm kiếm các khoản đầu tư có thể hưởng lợi trực tiếp từ việc tăng giá năng lượng. Giá vàng không những không tăng nhờ vị thế là tài sản trú ẩn an toàn mà còn bị bán tháo do áp lực nhu cầu thanh khoản, phản ánh tính phi tuyến của hành vi thị trường dưới tác động của các cú sốc địa chính trị cực đoan.

Tuy nhiên, giá vàng không giảm liên tục. Sau khi phá vỡ mức 4.600 USD, giá vàng giao ngay đã có dấu hiệu dừng giảm kỹ thuật, đóng cửa thứ Năm tăng trở lại lên 4.680,99 USD, mức tăng trong ngày là 0,70%, cho thấy vẫn còn lực mua hỗ trợ ở mức giá nhất định.

So sánh diễn biến thị trường của vàng, bạc và Bitcoin

Ba loại tài sản chính thể hiện các xu hướng hoàn toàn khác nhau trong thời kỳ khủng hoảng eo biển Hormuz, dưới đây là so sánh tình hình thị trường hiện tại:

• Vàng: giảm liên tiếp trong bảy ngày, mức giảm lớn nhất trong phiên đạt 6%; sau khi phá vỡ mức 4.600 USD, giá đã bật lên quanh mức 4.680 USD, hiện ở mức thấp nhất kể từ đầu tháng Hai.
• Bạc: giảm hơn 13%, chịu áp lực kép từ dự đoán giảm nhu cầu công nghiệp và bán tháo do thanh khoản.
• Bitcoin: trước khi tình hình Trung Đông trở nên căng thẳng, đã từng vượt qua mức 75.000 USD, sau đó giảm về quanh mức 69.000 USD; kể từ khi xảy ra chiến sự Iran, hiệu suất tổng thể của Bitcoin tốt hơn vàng.

Các nhà giao dịch của Wintermute, một nhà tạo lập thị trường tiền mã hóa, ông Bryan Tan, cho biết mặc dù Bitcoin thể hiện sự kiên cường hơn so với vàng, nhưng thiếu động lực tăng giá tiếp theo trên mức 75.000 USD, điều này cho thấy trong các biến động dữ dội về tin tức, nhà đầu tư cần thận trọng, giữ đủ vốn khi mua vào trong các đợt giảm giá để tránh vào lệnh một cách mù quáng.

Tuyên bố chung của sáu quốc gia và triển vọng dài hạn của năng lượng

Trước tình hình tắc nghẽn eo biển Hormuz, phản ứng ngoại giao của cộng đồng quốc tế cũng đang được thúc đẩy nhanh chóng. Tuyên bố chung của sáu quốc gia Anh, Pháp, Đức, Ý, Hà Lan và Nhật Bản nhấn mạnh rằng các đồng minh phương Tây và các quốc gia nhập khẩu năng lượng chính đã coi việc đảm bảo thông suốt eo biển Hormuz là ưu tiên hàng đầu, nhưng nội dung tuyên bố chưa đề cập rõ các biện pháp quân sự hoặc phi quân sự cụ thể.

Về phía sản xuất, công ty năng lượng Qatar xác nhận rằng cơ sở tại thành phố công nghiệp Ras Laffan (cơ sở LNG lớn nhất thế giới, chiếm 20% nguồn cung LNG toàn cầu) đã bị thiệt hại nghiêm trọng trong vụ tấn công bằng tên lửa, dự kiến phải mất từ ba đến năm năm để sửa chữa, làm tình hình cung ứng năng lượng toàn cầu vốn đã căng thẳng trở nên tồi tệ hơn.

James Meadway, Phó Giám đốc Viện Chính sách Kinh tế Verdant, cảnh báo trong cuộc phỏng vấn truyền thông rằng khủng hoảng năng lượng hiện tại không phải là biến động ngắn hạn mà là sự “phá hoại nghiêm trọng” đối với các hoạt động sản xuất dầu khí, đồng thời nhấn mạnh rằng tình hình hiện tại sẽ dẫn đến “giá năng lượng tăng rõ rệt kéo dài trong tương lai”.

Các câu hỏi thường gặp

1. Giảm 95% hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz có ý nghĩa gì?
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng hàng hải quan trọng nhất thế giới, gần như toàn bộ dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của Ả Rập Saudi, Iraq, Kuwait, UAE và Iran đều xuất khẩu qua đây. Việc giảm 95% nghĩa là các tuyến vận chuyển dầu chính của toàn cầu gần như ngưng trệ, tác động lớn đến thị trường năng lượng, gây ra thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung dầu trong ngắn hạn, giải thích vì sao giá dầu và khí tự nhiên gần đây biến động mạnh như vậy.

2. Tại sao vàng lại giảm trong khủng hoảng địa chính trị thay vì tăng như thường lệ?
Vị thế là tài sản trú ẩn an toàn của vàng thường sẽ thúc đẩy giá tăng khi bất ổn gia tăng, nhưng trong các cú sốc địa chính trị cực đoan, thị trường đôi khi rơi vào “khủng hoảng thanh khoản” — nhà đầu tư bán vàng để có tiền mặt đối phó với các yêu cầu ký quỹ hoặc nhu cầu thanh khoản khẩn cấp. Hiện tượng này đã từng xảy ra trong cuộc khủng hoảng tài chính 2008 và đầu dịch COVID-19 năm 2020. Việc vàng giảm trong bảy ngày liên tiếp phản ánh phần nào xu hướng “ưu tiên thanh khoản hơn trú ẩn” của thị trường.

3. Liệu hiệu suất của Bitcoin trong khủng hoảng này có xác nhận vị trí “vàng kỹ thuật số”?
Bryan Tan của Wintermute cho biết, mặc dù Bitcoin đã thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn vàng sau khi chiến sự Iran bùng nổ, nhưng thiếu lực đẩy tiếp theo trên mức 75.000 USD cho thấy các tổ chức vẫn chưa thực sự xem Bitcoin là tài sản trú ẩn chính trong chiến tranh. Sức mạnh tương đối của Bitcoin phản ánh nhiều hơn đặc tính thanh khoản và cấu trúc sở hữu của nó, chứ chưa phải là sự xác nhận thị trường về vị trí “lựa chọn hàng đầu trong chiến tranh”.