Đại chúng hóa Crypto không còn là câu hỏi về “Nếu” — mà là câu hỏi về “Như thế nào”

Bởi Andrew D

Bốn mươi triệu người. Đó là số lượng người dùng đã được đưa vào thị trường crypto thông qua mini-game trên Telegram. Và vâng, tôi đã chứng kiến điều này diễn ra trong thời gian thực. Điều khiến tôi ấn tượng không phải là con số đó — mà là những người này là ai. Hầu hết trong số họ chưa từng chạm vào crypto trước đây. Họ không biết ví là gì. Họ chắc chắn chẳng mảy may quan tâm đến các cơ chế đồng thuận. Họ bấm một nút bên trong ứng dụng nhắn tin mà họ vẫn dùng mỗi ngày, và rồi đột nhiên họ sở hữu một tài sản kỹ thuật số. Thế thôi. Đó là toàn bộ luồng onboarding.

Và nó đã hiệu quả.

Tôi cứ suy nghĩ về điều này, bởi ngành crypto đã nói về “mở rộng đại trà” (mass adoption) suốt một thập kỷ qua, và trong phần lớn thời gian đó, chúng tôi xây dựng cho chính mình. Giao diện phức tạp. Các cụm hạt giống 12 từ mà bạn được cho là phải viết ra giấy và cất trong một két an toàn chống cháy. Các khoản phí gas đòi hỏi phải có trình độ PhD về việc canh thời điểm. Chúng tôi cứ nói rằng muốn có một tỷ người dùng, trong khi xây các sản phẩm khiến chính bạn bè của chúng tôi cũng bị rối.

Nhưng thành thật mà nói, vài năm gần đây có cái gì đó đã “bật mở”. Notcoin làm điều đó đầu tiên — biến việc phân phối token thành một trò chơi “chạm để kiếm” trên Telegram và kéo vào hàng triệu người dùng không có nền tảng crypto. Hamster Kombat đẩy nó đi xa hơn nữa. Đây không phải là các giao thức DeFi tinh vi. Chúng là trò chơi. Những trò chơi đơn giản, gây nghiện, chạy trên một blockchain. Và chúng đã onboarding nhiều người hơn hầu hết các dự án “nghiêm túc” từng làm.

Bài học ở đây gần như hiển nhiên đến mức hơi xấu hổ. Người ta không áp dụng công nghệ vì nó ấn tượng về mặt kỹ thuật. Người ta áp dụng vì nó dễ dàng và có thứ gì đó dành cho họ. Thế thôi. Đó là bí mật hoàn chỉnh.

Dù sao thì, airdrop chỉ là một phần của câu chuyện này. Cuộc cách mạng lặng lẽ hơn — phần không được ghi nhận đủ — chính là stablecoin. Cụ thể là USDT.

Tôi đã nói chuyện với các freelancer ở Đông Nam Á, những người được trả lương hoàn toàn bằng USDT. Các gia đình ở châu Phi gửi tiền về nhà mà không phải chịu phí chuyển khoản, và khoản phí đó vốn ngốn mất một phần tư số tiền chuyển. Các chủ doanh nghiệp nhỏ ở các nước hậu Xô viết thì gửi tiết kiệm của mình vào “đô la kỹ thuật số” vì đồng nội tệ của họ đã mất 30% trong vòng một năm. Không ai trong số những người này sẽ tự nhận mình là “người dùng crypto”. Họ chỉ nói rằng họ dùng USDT. Đó là một công cụ. Nó làm được điều họ cần. Lớp blockchain nằm bên dưới với họ hoàn toàn vô hình, và đúng ra phải như vậy.

Đây là thứ “adoption” thật sự trông như thế nào, nhân tiện. Không phải cảnh mọi người giao dịch memecoin trên đòn bẩy lúc 3 giờ sáng. Mà là việc dùng một sản phẩm crypto vì phương án truyền thống khác thì tệ hơn. Chậm hơn. Đắt hơn. Ít tiếp cận hơn. Khi một người nông dân ở Nigeria chọn USDT thay vì chuyển khoản qua ngân hàng, thì đó không phải đầu cơ — đó là tiện ích. Và nó đang xảy ra với quy mô mà đa số người ở phương Tây không thực sự đánh giá hết.

Sau đó là cổ phiếu được token hóa — và tôi nghĩ nó sẽ làn sóng lớn tiếp theo. Bản chào hàng rất đơn giản: lấy cổ phiếu của Apple hoặc Tesla hoặc NVIDIA, đưa chúng lên blockchain, và để bất kỳ ai cũng có thể mua một phần của một cổ phiếu đó từ bất cứ nơi nào trên thế giới. Với một người ở Jakarta muốn $10 tiếp xúc với lĩnh vực công nghệ Mỹ, điều này thật sự mang tính thay đổi. Hãy thử mở một tài khoản môi giới ở Mỹ từ Indonesia. Thử xem. Việc token hóa chỉ đơn giản là né toàn bộ “bộ máy kiểm soát” của tài chính truyền thống.

Nó còn sớm. Tính thanh khoản mỏng. Các cơ quan quản lý vẫn đang tìm cách hiểu xem nên cảm thấy thế nào về nó. Nhưng BlackRock đã bắt đầu token hóa các quỹ. Franklin Templeton cũng vậy. Khi những cái tên đó xuất hiện, hướng đi gần như đã rõ ràng.

Vấn đề là trong crypto có một kiểu “sính” kỳ lạ đối với các công cụ được gamified. Tôi nghe điều đó mọi lúc. “Tap-to-earn là trò đùa.” “Những người dùng đó không phải người thật.” “Họ sẽ rời đi ngay khi phần thưởng cạn.” Và đúng, một số người trong họ sẽ rời đi. Nhưng một số người sẽ không. Một số người sẽ nhìn vào ví của họ, thấy họ có các token trị giá tiền thật, rồi tò mò, bắt đầu khám phá. Có thể họ đổi một token này lấy một token khác. Có thể họ lạc vào stablecoin. Có thể họ mua một phần của một cổ phiếu được token hóa.

Cứ thế mà mọi đường cong về việc một công nghệ được chấp nhận vận hành. Chẳng ai mua một chiếc iPhone để dùng phần mềm doanh nghiệp. Họ mua để chơi Angry Birds và lướt Facebook. Các case dùng “nghiêm túc” xuất hiện sau đó, khi thiết bị đã nằm trong tay người dùng. Khoảnh khắc “Angry Birds” của crypto đang xảy ra ngay bây giờ, và một nửa ngành quá sĩ để nhận ra điều đó.

Tôi nhớ thời chúng tôi đang xây DOGS, đã có chắc chắn những người trong lĩnh vực nhìn vào những gì chúng tôi làm và coi thường. Quá đơn giản. Quá “meme”. Không phải crypto “thật”. Nhưng rồi bốn mươi triệu người dùng đã xuất hiện. Và một phần rất lớn trong số họ tạo ra ví crypto đầu tiên trong đời để nhận số token đó. Bạn có thể gọi đó là thiếu tinh vi nếu bạn muốn. Còn tôi gọi đó là một “cổng vào” dành cho bốn mươi triệu người mà trước đây chưa hề tồn tại.

Cả câu hỏi về adoption đã chuyển hướng. Nó không còn là “liệu người dùng bình thường có dùng crypto không” nữa. Họ đã dùng rồi. Hàng triệu người. Họ chỉ không phải lúc nào cũng biết rằng mình đang dùng crypto, và điều đó hoàn toàn ổn. Thậm chí còn tuyệt. Bạn đâu có nghĩ về TCP/IP khi tải một trang web. Bạn cũng không nên phải nghĩ về blockchain khi bạn gửi tiền cho ai đó hoặc kiếm một token trong một game.

Điều mà ngành cần làm bây giờ là tiếp tục xây các “điểm vào” này và thôi ám ảnh xem liệu người dùng mới có “đủ nghiêm túc” hay không. Hãy xây game. Hãy xây hạ tầng stablecoin. Hãy token hóa mọi thứ. Làm sao để trải nghiệm liền mạch đến mức người ta tự bước vào mà thậm chí không nhận ra rằng mình vừa vượt qua một ngưỡng.

Bởi đó là cách mà mass adoption thực sự xảy ra. Không phải bằng một bản tuyên ngôn. Mà bằng một cú chạm