Khi nền kinh tế di chuyển theo hai hướng: tìm hiểu về tình trạng đình trệ và lạm phát

Khi trong nền kinh tế sản xuất cùng lúc giảm, thất nghiệp tăng lên và giá cả tăng vọt — điều này không chỉ đơn giản là xấu, mà là phức tạp. Hiện tượng này được gọi là stagflation, và nó tạo ra một tình huống khó xử cho các chính trị gia: chữa bệnh bằng một loại thuốc, có nghĩa là làm trầm trọng thêm loại bệnh khác.

Lịch sử: làm thế nào OPEC đã dạy thế giới cách chống lại tình trạng suy thoái kinh tế.

Hãy lấy năm 1973. Tổ chức các quốc gia Arab xuất khẩu dầu mỏ áp đặt lệnh cấm vận, nguồn cung dầu mỏ giảm mạnh. Giá năng lượng tăng vọt, một phản ứng dây chuyền bắt đầu: hàng hóa trở nên đắt đỏ hơn, chi phí sản xuất tăng, người dân phải trả nhiều hơn cho nhiên liệu và thực phẩm.

Các ngân hàng trung ương của Mỹ và Vương quốc Anh đang làm gì? Họ giảm lãi suất, hy vọng kích thích chi tiêu và tăng trưởng kinh tế. Logic thì rõ ràng: những khoản vay rẻ sẽ thúc đẩy đầu tư. Nhưng thực tế lại khác. Lạm phát không giảm, và kinh tế không tăng trưởng - tình huống mà các nhà kinh tế từng cho là gần như không thể xảy ra: sự suy giảm và giá cả tăng đồng thời.

Điều gì thực sự ẩn chứa dưới từ stagflation

Thuật ngữ này được đề xuất bởi chính trị gia người Anh Ian Macleod vào năm 1965, kết hợp hai từ: stagnation (đóng băng phát triển kinh tế) và lạm phát (tăng lên giá cả). Nhưng đây không chỉ là một định nghĩa học thuật — đây là một trạng thái nguy hiểm, khi các công cụ kinh tế tiêu chuẩn cho ra kết quả ngược lại.

Thông thường, mối quan hệ hoạt động như sau: tỷ lệ thất nghiệp thấp tạo ra lạm phát, vì mọi người chi tiêu nhiều, trong khi nguồn cung hàng hóa không kịp thời. Tỷ lệ thất nghiệp cao, ngược lại, kìm hãm giá cả. Thoái hóa kinh tế phá vỡ logic này: cả hai đều tăng lên đồng thời.

Khi sản phẩm nội địa giảm và tiền tệ trở nên đắt đỏ, nền kinh tế rơi vào vòng xoáy: người dân trở nên nghèo hơn, doanh nghiệp cắt giảm sản xuất, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, nhu cầu tiêu dùng giảm hơn nữa. Nếu tình trạng này kéo dài, có thể xảy ra khủng hoảng tài chính.

Tại sao stagflation xảy ra: ba thủ phạm chính

Chính sách tiền tệ gặp phải chính sách thuế — và xung đột là không thể tránh khỏi

Các ngân hàng trung ương quản lý khối lượng tiền và lãi suất. Chính phủ ảnh hưởng đến nền kinh tế thông qua thuế và chi tiêu ngân sách. Khi hai công cụ này hoạt động ngược chiều nhau, sẽ có rắc rối.

Hãy tưởng tượng: chính phủ tăng thuế, người dân bắt đầu tiết kiệm, cầu giảm. Trong khi đó, ngân hàng trung ương in tiền và giảm lãi suất. Kết quả là nghịch lý: tiền trong hệ thống nhiều hơn, nhưng nền kinh tế thực sự bị đóng băng. Điều này tạo ra điều kiện lý tưởng cho tình trạng đình trệ.

Khi nhà nước từ bỏ vàng

Trước Thế chiến thứ hai, hầu hết các loại tiền tệ đều được gắn liền với dự trữ vàng - điều này đã hạn chế tăng lên khối lượng tiền tệ. Sau chiến tranh, hệ thống tiêu chuẩn vàng sụp đổ, nhường chỗ cho các loại tiền tệ fiat, chỉ được đảm bảo bởi niềm tin của nhà nước.

Điều này đã mang lại cho các ngân hàng trung ương tự do hành động, nhưng cũng tạo ra một rủi ro mới: họ có thể in tiền mà không có giới hạn. Khi nền kinh tế yếu đi và chính phủ yêu cầu tiền, lạm phát trở nên có khả năng xảy ra hơn. Sự đình trệ lạm phát đã trở nên khả thi chính trong kỷ nguyên của tiền tệ fiat.

Dầu mỏ như một tác nhân kích hoạt

Tài nguyên năng lượng là động mạch của nền kinh tế hiện đại. Nếu giá dầu tăng, thì mọi thứ cũng theo đó mà tăng: điện, vận chuyển, sản xuất. Các công ty hoặc tăng giá, hoặc giảm sản lượng. Người tiêu dùng phải trả nhiều hơn và mua ít hơn. Nền kinh tế đồng thời co lại và trở nên đắt đỏ hơn — tình trạng stagflation cổ điển.

Sự thiếu hụt cung, cho dù là năng lượng hay nguyên liệu, hoạt động như một loại thuế khổng lồ đối với toàn bộ nền kinh tế.

Ba trường phái tư tưởng về cách sống sót trong thời kỳ đình trệ kinh tế

Các nhà tiền tệ: hãy kiểm soát tiền bạc

Các nhà tiền tệ học cho rằng mọi thứ phụ thuộc vào khối lượng tiền. Họ nói: lạm phát là kẻ thù chính, giảm tiền, tăng lãi suất, mọi người bắt đầu tiết kiệm, cầu giảm, giá cả giảm.

Thực tế, điều này không giải quyết được vấn đề thất nghiệp và sự sụt giảm sản xuất. Sẽ phải chiến đấu riêng biệt với suy thoái - thông qua chính sách tiền tệ nới lỏng và các biện pháp kích thích tài chính. Nó giống như một “chiếc đu quay kinh tế” với các giai đoạn khủng hoảng.

Những người ủng hộ đề xuất: cần sản xuất nhiều hơn với chi phí thấp hơn

Cách tiếp cận khác: vấn đề không nằm ở tiền bạc, mà ở cung. Cần phải trợ cấp sản xuất, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả. Kiểm soát giá năng lượng. Nếu có nhiều hàng hóa hơn và chúng rẻ hơn, thì lạm phát sẽ giảm, và nền kinh tế sẽ phát triển.

Nghe có vẻ hợp lý, nhưng trên thực tế, sự can thiệp của nhà nước thường tạo ra sự méo mó của thị trường và các vấn đề mới.

Những người ủng hộ thị trường tự do: hãy để mọi người quyết định

Có những người tin rằng lạm phát đình trệ sẽ tự chữa lành tốt nhất. Người dân sẽ không mua hàng hóa đắt đỏ, nhu cầu sẽ giảm, giá cả sẽ trở lại mức bình thường. Thị trường lao động tự điều chỉnh, tìm kiếm sự cân bằng giữa mức lương và việc làm.

Vấn đề là một điều: điều này có thể mất hàng năm hoặc hàng thập kỷ với mức sống thấp. Như Keynes đã nói, “về lâu dài, tất cả chúng ta đều chết”. Không chính phủ nào có thể chờ đợi lâu như vậy.

Làm thế nào để stagflation làm rung chuyển thế giới tiền điện tử

Mọi người tích lũy, chứ không đầu tư

Khi tăng trưởng kinh tế zамирает, mọi người chi tiêu ít hơn cho các tài sản rủi ro. Cổ phiếu giảm, tiền điện tử giảm. Các nhà đầu tư bán lẻ bán bitcoin và altcoin của họ vì họ cần tiền thật cho thực phẩm, dịch vụ công, nhiên liệu.

Các nhà đầu tư lớn cũng đang cắt giảm mạnh các danh mục rủi ro cao. Thị trường tiền điện tử, nhạy cảm với tâm lý, phản ứng bằng một sự sụt giảm mạnh.

Ngân hàng trung ương tăng lên lãi suất — tiền điện tử giảm giá

Cuộc chiến chống lạm phát bắt đầu từ một điều: giảm bớt khối lượng tiền tệ, tăng lãi suất. Khi đó, mọi người thích giữ tiền trong ngân hàng với lãi suất, thay vì tìm kiếm các khoản đầu tư có lợi suất cao. Nhu cầu về tiền điện tử giảm, giá cả cũng giảm theo.

Giai đoạn này có thể kéo dài hàng tháng hoặc hàng năm, cho đến khi lạm phát được kiềm chế.

Khi lạm phát được kiểm soát — tiền điện tử hồi sinh

Khi ngân hàng trung ương bắt đầu kiểm soát lạm phát, nó sẽ chuyển sang giai đoạn thứ hai: nới lỏng định lượng và giảm lãi suất. Khối lượng tiền tệ tăng lên, các nhà đầu tư lại tìm kiếm các tài sản rủi ro, thị trường tiền điện tử hồi sinh.

Bitcoin như một bảo hiểm chống lại sự tăng lên của tiền

Nhiều người xem Bitcoin là sự bảo vệ chống lại lạm phát. Khi tiền mất giá do quá nhiều tiền được in ra, mọi người tìm kiếm điều gì đó chắc chắn. Bitcoin có nguồn cung cố định - tối đa 21 triệu đồng xu. Đây như vàng kỹ thuật số.

Đối với các nhà đầu tư dài hạn đã tích lũy tiền điện tử trong nhiều năm, chiến lược như vậy có thể hiệu quả. Nhưng trong thời kỳ suy thoái, khi mọi thứ đều giảm cùng một lúc, Bitcoin có thể không giúp ích — nó có mối tương quan với các thị trường chứng khoán và giảm cùng với chúng.

Tại sao stagflation lại là cơn đau đầu cho các chính trị gia

Công cụ chính sách kinh tế thông thường không hoạt động ở đây. Nếu bạn hạ lãi suất để giúp nền kinh tế, bạn sẽ gây ra lạm phát. Nếu bạn tăng lãi suất để kiềm chế sự tăng giá, bạn sẽ đè nén nền kinh tế và gia tăng tỷ lệ thất nghiệp.

Cần phải hiểu điều gì đã gây ra tình trạng stagflation: vấn đề ở tiền bạc, chi phí sản xuất hay nhu cầu tiêu dùng? Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào câu trả lời.

Khi có tình trạng stagflation, các nhà kinh tế phải suy nghĩ không như thường lệ - không theo hướng tuyến tính, mà theo cách đa chiều. Khối lượng tiền, lãi suất, cầu và cung, mức độ việc làm - tất cả những yếu tố này cần được phân tích như một hệ thống thống nhất, chứ không phải như những biến số riêng lẻ. Đó chính là lý do tại sao stagflation vẫn là một trong những thách thức khó khăn nhất đối với chính sách kinh tế vĩ mô.