Giải thích dễ dàng về trái phiếu: Chiến lược sinh lợi mà nhà đầu tư mới cần biết

Bạn đã đặt ra mục tiêu tài chính nhưng còn mơ hồ về việc bắt đầu từ sản phẩm nào? Gần đây, thị trường đầu tư đang chú ý trở lại vào trái phiếu. Đây là loại hình đầu tư được ưa chuộng trong cộng đồng nhà đầu tư mong muốn vừa an toàn như gửi tiết kiệm định kỳ, vừa có lợi nhuận cao hơn cổ phiếu. Bài viết này tổng hợp từ định nghĩa đến cách sử dụng thực tế trái phiếu, những điều cần biết cho người mới bắt đầu.

Đầu tư trái phiếu, có phải thời điểm phù hợp?

Trái phiếu là hợp đồng tài chính do các tổ chức phát hành như chính phủ, doanh nghiệp, tổ chức công cộng phát hành khi cần huy động vốn, cam kết trả lãi trong một khoảng thời gian nhất định và hoàn trả gốc khi đáo hạn.

Với nhà đầu tư, việc mua trái phiếu nghĩa là cho tổ chức phát hành vay tiền và đổi lại nhận được quyền lợi về lãi và hoàn trả gốc.

Hiện tại, năm 2025, thị trường trái phiếu vẫn rất hấp dẫn. Lợi suất trung bình của trái phiếu chính phủ Hàn Quốc kỳ hạn 3 năm đạt khoảng 3.3%, vượt qua mức gửi tiết kiệm ngân hàng(2.5~2.8%), đồng thời chính phủ đảm bảo nguyên tắc và gốc, nên độ an toàn rất cao. Thị trường trái phiếu Hàn Quốc trong quý 1 có trung bình khoảng 25 nghìn tỷ won giao dịch mỗi ngày, đủ để có thể thanh khoản bất cứ lúc nào.

Nắm rõ 5 đặc điểm của trái phiếu

Thứ nhất, rủi ro tương đối thấp
Trái phiếu của tổ chức phát hành có xếp hạng tín dụng cao sẽ ít rủi ro về việc hoàn trả gốc và lãi. Trái phiếu chính phủ hoặc trái phiếu doanh nghiệp xếp hạng AAA có độ an toàn gần như gửi tiết kiệm.

Thứ hai, lãi suất cố định theo thời gian
Hầu hết trái phiếu trả lãi định kỳ hàng quý hoặc nửa năm. Năm 2025, trái phiếu chính phủ kỳ hạn 3 năm có lãi suất khoảng 2.3~2.4%, trong khi trái phiếu doanh nghiệp có xếp hạng thấp hơn sẽ có lợi nhuận cao hơn(4~6%) để bù đắp rủi ro.

Thứ ba, có thể bán bất cứ lúc nào khi cần
Không cần chờ đến đáo hạn. Có thể giao dịch tự do trên thị trường sơ cấp hoặc thứ cấp, và trong thời kỳ lãi suất giảm, còn có thể hưởng lợi từ chênh lệch giá.

Thứ tư, biến động giá theo biến động lãi suất
Khi lãi suất thị trường tăng, giá trái phiếu cũ sẽ giảm và ngược lại. Nếu biết tận dụng, có thể thực hiện lợi nhuận từ chênh lệch giá mua bán.

Thứ năm, ưu đãi về thuế
Khi đầu tư trực tiếp, chỉ chịu thuế trên thu nhập lãi, còn lợi nhuận từ mua bán không chịu thuế. Các sản phẩm đặc biệt như trái phiếu ESG còn có thể nhận thêm ưu đãi thuế.

Gửi tiết kiệm định kỳ vs trái phiếu: Nên chọn cái nào?

Về mặt hình thức, cả hai đều là sản phẩm nhận lãi, nhưng thực tế có sự khác biệt lớn.

Gửi tiết kiệm là gửi tiền vào ngân hàng và chờ đến hạn để nhận lãi theo lãi suất đã cam kết. Hiện tại, theo Luật Bảo vệ Tài khoản Gửi tiền, số tiền gửi tối đa 50 triệu won được bảo vệ gốc, dự kiến sẽ mở rộng lên 100 triệu won trong năm nay. Tuy nhiên, nếu rút trước hạn, lãi sẽ bị giảm.

Trong khi đó, trái phiếu phụ thuộc vào tín dụng của tổ chức phát hành để xác định khả năng hoàn trả gốc, và có thể mua bán tự do trên thị trường trước hạn. Khi lãi suất giảm, còn có thể thu lợi từ chênh lệch giá bán. Tuy nhiên, trái phiếu không thuộc diện bảo vệ của Luật Bảo vệ Tiền gửi.

So sánh đặc điểm và lợi suất của các loại trái phiếu

Trái phiếu chính phủ: Sản phẩm có xếp hạng tín dụng cao nhất do chính phủ phát hành. Độ an toàn cao nhất nhưng lợi suất thấp nhất(3.3%).

Trái phiếu đặc biệt: Do các doanh nghiệp nhà nước như Korea Electric Power, Tổng Công ty Đường bộ phát hành. Rủi ro và lợi nhuận cao hơn chút ít(4.1%).

Trái phiếu địa phương: Do các địa phương phát hành. Rủi ro cao hơn trái phiếu chính phủ nhưng vẫn là kênh đầu tư ổn định.

Trái phiếu tài chính: Do các ngân hàng, tổ chức tài chính phát hành. Thanh khoản cao, phù hợp cho quản lý vốn ngắn hạn.

Trái phiếu doanh nghiệp: Do các doanh nghiệp phát hành. Biến động lợi nhuận lớn tùy theo xếp hạng tín dụng của doanh nghiệp, cần kiểm tra kỹ trước khi đầu tư(3~6%).

Trái phiếu quốc tế: Như trái phiếu chính phủ Mỹ, là tài sản an toàn toàn cầu. Có thể phân bổ tài sản đô la và hưởng lợi từ phòng hộ tỷ giá, rất phổ biến trong giới đầu tư quốc tế(4.25%).

Đầu tư trái phiếu phù hợp với ai?

Nhà đầu tư cần dòng tiền định kỳ: Nhận lãi định kỳ giúp dự đoán thu nhập rõ ràng.

Người về hưu: Là phương án tốt để có lợi nhuận cao hơn gửi tiết kiệm mà không biến động lớn như cổ phiếu.

Những người nhạy cảm với biến động: Nếu không thích dao động của thị trường chứng khoán, có thể thêm trái phiếu vào danh mục để giảm rủi ro tổng thể.

Người muốn tối ưu thuế và đa dạng toàn cầu: Lợi ích từ không chịu thuế chênh lệch giá và sở hữu trái phiếu quốc tế bằng đô la.

3 rủi ro cần kiểm tra trước khi đầu tư trái phiếu

Thứ nhất, giá trái phiếu giảm khi lãi suất tăng
Khi ngân hàng trung ương nâng lãi suất chuẩn, lãi suất trái phiếu mới phát hành sẽ cao hơn. Trái phiếu cũ có lãi suất thấp sẽ giảm giá trị. Nếu dự đoán lãi suất sẽ tăng, nên chọn trái phiếu ngắn hạn 1~3 năm hoặc trái phiếu lãi biến đổi để an toàn.

Thứ hai, mất vốn do tổ chức phát hành xấu đi tín dụng
Nếu mua trái phiếu doanh nghiệp mà doanh nghiệp phá sản, có thể mất toàn bộ gốc. Xếp hạng tín dụng thấp thì rủi ro cao hơn. Người bảo thủ nên bắt đầu từ trái phiếu xếp hạng AAA, AA.

Thứ ba, rủi ro tỷ giá của trái phiếu quốc tế
Trái phiếu đô la như trái phiếu Mỹ, nếu tỷ giá USD/VND biến động sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận. Đồng đô la yếu sẽ làm lợi nhuận tính bằng đồng nội tệ giảm. Nếu lo ngại tỷ giá, có thể dùng quỹ ETF phòng hộ tỷ giá hoặc phân bổ một phần đầu tư.

3 cách bắt đầu đầu tư trái phiếu

Cách 1, mua trực tiếp trái phiếu
Thông qua sàn chứng khoán, ngân hàng hoặc nền tảng tài chính để mua trái phiếu chính phủ, đặc biệt trái phiếu đặc biệt, trái phiếu doanh nghiệp. Thuế thu nhập chỉ trên lãi, không chịu thuế chênh lệch giá.

Cách 2, quỹ trái phiếu
Tham gia các quỹ do công ty quản lý tài sản phân bổ nhiều trái phiếu khác nhau. Phù hợp đầu tư nhỏ lẻ, nhưng có phí quản lý.

Cách 3, ETF trái phiếu
Giao dịch như cổ phiếu trên sàn chứng khoán, phí thấp, thanh khoản cao, phân tán rủi ro tốt.

Checklist cho người mới bắt đầu đầu tư trái phiếu

Những điều cần kiểm tra trước khi đầu tư

• Đã kiểm tra xếp hạng tín dụng của tổ chức phát hành chưa?
• Đã đọc mô tả sản phẩm và phân loại rủi ro chưa?
• Thời hạn đáo hạn phù hợp với kế hoạch tài chính?
• Ngày trả lãi định kỳ rõ ràng?
• Nếu dự định bán trước hạn, khả năng thanh khoản có đủ không?
• Nếu là trái phiếu quốc tế, đã có phương án đối phó biến động tỷ giá chưa?

Gợi ý xây dựng danh mục

Trái phiếu và cổ phiếu có mối tương quan thấp, khi kết hợp sẽ giảm rủi ro toàn bộ và kỳ vọng lợi nhuận ổn định. Trong giai đoạn biến động lãi suất, phân bổ hợp lý sẽ đặc biệt hiệu quả.

Người mới nên bắt đầu từ các sản phẩm an toàn như trái phiếu chính phủ hoặc ETF trái phiếu, rồi dần mở rộng danh mục sang trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu quốc tế.

Các câu hỏi thường gặp

Q: Trái phiếu có đảm bảo gốc 100% như gửi tiết kiệm không?
A: Không. Trái phiếu không thuộc diện bảo vệ của Luật Bảo vệ Tiền gửi, nếu tổ chức phát hành phá sản, có thể mất gốc. Đặc biệt, trái phiếu hạng thấp hơn sẽ rủi ro hơn, cần xem xét kỹ xếp hạng tín dụng và cấu trúc sản phẩm.

Q: Khi so sánh lợi suất trái phiếu, cần chú ý điều gì?
A: Nên so sánh các trái phiếu có cùng xếp hạng tín dụng và kỳ hạn. Có thể tra cứu lợi suất các sản phẩm tại Trung tâm Thông tin Trái phiếu của Hiệp hội Tài chính Đầu tư. Đừng chỉ nhìn vào lãi suất danh nghĩa, mà còn xem điều kiện giao dịch thực tế và tính thanh khoản của thị trường.

Q: Khi lãi suất tăng, trái phiếu của tôi có bị thiệt hại không?
A: Khi lãi suất thị trường tăng, giá trái phiếu cũ sẽ giảm. Tuy nhiên, nếu giữ đến đáo hạn, bạn vẫn nhận đủ lãi và gốc theo cam kết, không thiệt hại thực tế. Nếu dự định bán trước, cần theo dõi xu hướng lãi suất.

Q: ESG trái phiếu đặc biệt như thế nào?
A: Là trái phiếu phát hành nhằm mục tiêu phát triển bền vững như môi trường, xã hội, quản trị minh bạch. Có thể nhận thêm ưu đãi thuế hoặc hỗ trợ từ chính phủ, phù hợp xu hướng toàn cầu và có tiềm năng tăng trưởng dài hạn.

Q: Nên chọn quỹ trái phiếu hay ETF trái phiếu?
A: Quỹ do nhà quản lý chuyên nghiệp vận hành, dễ đầu tư nhưng có phí. ETF có phí thấp, thanh khoản cao, phù hợp tự do chọn thời điểm mua bán. Tùy theo phong cách đầu tư và quan tâm của bạn để lựa chọn.