Bảng cân đối kế toán và Balance mà nhà đầu tư cần biết

Nếu bạn là nhà đầu tư hoặc nhà quản lý kinh doanh, từ “balance” trong bối cảnh tài chính không chỉ là ý nghĩa tự nhiên thông thường, mà là sự phản ánh sự cân bằng giữa những gì công ty sở hữu và những gì công ty nợ. Trong tiếng Việt gọi là Bảng cân đối kế toánhoặc cách gọi cũ làBảng dư (Balance Sheet)

Tại sao Bảng cân đối kế toán lại quan trọng đối với quyết định đầu tư

Giả sử bạn đang xem xét liệu có nên đầu tư vào một công ty hoặc cho họ vay tiền. Điều đầu tiên cần xem là tài liệu này. Nó cho bạn biết toàn bộ sự thật về tình hình tài chính của doanh nghiệp tại thời điểm đó. Dù công ty đó mạnh hay đang gặp khó khăn.

Bảng cân đối kế toán giúp bạn:

• Đánh giá khả năng thanh toán nợ của công ty
• Đo lường mức độ rủi ro của khoản đầu tư
• So sánh với các công ty khác trong cùng ngành kinh doanh
• Theo dõi những thay đổi tài chính hàng năm

Phương trình cơ bản cần nhớ: Bảng dư có sự cân bằng

Tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu

Đây là trái tim của toàn bộ bảng dư. Tại sao lại gọi là “balance” vì phương trình này phải cân bằng mọi lúc. Bên trái bằng bên phải. Trước tiên

Hãy tưởng tượng như thế này:

• Tài sản = những thứ công ty sở hữu (tiền mặt, bất động sản, máy móc, người mua nợ)
• Nợ phải trả = những gì công ty nợ (người bán nợ, khoản vay, thuế chưa thanh toán)
• Vốn chủ sở hữu = những gì còn lại cho chủ sở hữu công ty (vốn + lợi nhuận lũy tích)

Các thành phần chính của Bảng cân đối kế toán

1. Tài sản: Tài nguyên sẽ tạo ra doanh thu

Tài sản được chia thành hai loại dựa trên tốc độ chuyển đổi thành tiền mặt

Tài sản lưu động (Current Assets) – có thể thành tiền mặt trong năm nay

• Tiền mặt và tiền gửi
• Người mua nợ (chưa thu hồi)
• Hàng tồn kho trong kho
• Chi phí trả trước

Tài sản không lưu động (Non-Current Assets) – cần nhiều thời gian mới bán được

• Đất đai, tòa nhà, máy móc
• Phương tiện giao thông
• Đầu tư dài hạn
• Quyền sử dụng, bản quyền, nhượng quyền

2. Nợ phải trả: Nghĩa vụ phải hoàn trả

Nợ phải trả cũng được chia thành hai nhóm dựa trên thời gian thanh toán

Nợ phải trả lưu động (Current Liabilities) – thanh toán trong năm nay

• Người bán nợ
• Phần vay dài hạn phải thanh toán năm nay
• Thuế chưa thanh toán
• Hỗ trợ ngắn hạn

Nợ phải trả không lưu động (Non-Current Liabilities) – thanh toán quá năm nay

• Khoản vay dài hạn từ ngân hàng
• Trái phiếu dài hạn
• Hợp đồng thuê

3. Vốn chủ sở hữu: Vốn và lợi nhuận tích lũy

Đây là phần thực sự của chủ sở hữu công ty

Vốn từ cổ đông – tiền được đưa vào từ đầu

Lợi nhuận (hoặc lỗ) tích lũy – kết quả tích lũy của hoạt động kinh doanh

• Lợi nhuận hàng năm không chi trả cổ tức
• Lỗ tích lũy (nếu có)

Cách lập bảng dư: Hai loại được sử dụng

Loại 1: Bảng dư theo hình thức kế toán (Accounting Form)

Đây là định dạng hình chữ T mà bạn có thể đã thấy trước đây

Bên trái hiển thị Tài sảnbên phải hiển thịNợ phải trả + Vốn chủ sở hữu

Các bước thực hiện:

1. Viết tiêu đề 3 dòng: Tên doanh nghiệp, từ “bảng dư”, ngày lập
2. Bên trái: Viết tất cả tài sản và cộng lại
3. Bên phải: Viết nợ phải trả + vốn chủ sở hữu và cộng lại
4. Cho cả hai bên bằng nhau

Loại 2: Bảng dư theo hình thức báo cáo (Report Form)

Định dạng này được sắp xếp từ trên xuống dưới, gọn gàng để báo cáo chính thức

Các bước thực hiện:

1. Tiêu đề 3 dòng: giống như loại kế toán
2. Phần đầu tiên: Hiển thị “Tài sản” tất cả và cộng lại
3. Phần thứ hai: Hiển thị “Nợ phải trả” tất cả
4. Phần thứ ba: Hiển thị “Vốn chủ sở hữu” tất cả
5. Cộng nợ phải trả + vốn chủ sở hữu bằng tài sản

Tại sao lại đổi tên thành “Bảng cân đối kế toán”

Cách gọi cũ là “bảng dư” vì nó cân bằng, nhưng tên này không nói rõ nó làm gì thực sự

Nước ngoài đổi thành “Statement of Financial Position” để cho tên phản ánh mục đích thực sự: hiển thị tình hình tài chính

Việt Nam cũng điều chỉnh tên thành “Bảng cân đối kế toán” để phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế

Cách phân tích Bảng cân đối kế toán

Bước 1: Nhìn vào hình ảnh tổng quát trước

Khi mở bảng dư, hãy lưu ý các con số tổng cộng của tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu. Bạn có thể nhận được thông tin sơ bộ ngay lập tức về quy mô công ty.

Bước 2: Phân tích tính thanh khoản

Công ty có thể thanh toán nợ không? Nhìn vào tỷ lệ thanh khoản:

Tỷ lệ thanh khoản hiện hành = Tài sản lưu động ÷ Nợ phải trả lưu động

• Nếu > 1.5: An toàn
• Nếu < 1: Rủi ro cao

Bước 3: Phân tích khả năng sinh lợi nhuận

Vốn chủ sở hữu nhiều hay ít? Vốn chủ sở hữu có nghĩa là chủ sở hữu đã đầu tư bao nhiêu thực tế vào kinh doanh. Nếu nhiều thì có nghĩa là công ty không quá phức tạp.

Bước 4: So sánh với năm trước

Xem con số thay đổi thế nào:

• Tài sản tăng hay giảm?
• Nợ phải trả thay đổi như thế nào?
• Vốn chủ sở hữu phát triển từ lợi nhuận tích lũy hay không?

Xem Bảng cân đối kế toán ở đâu

Nếu muốn kiểm tra bảng dư của công ty Việt Nam, bạn có thể vào trang web Datawarehouse.dbd.go.th

Cách thực hiện:

1. Truy cập Datawarehouse.dbd.go.th
2. Chọn mục “Thông tin pháp nhân và báo cáo tài chính”
3. Nhập tên công ty
4. Nhấp vào tab “Thông tin báo cáo tài chính”
5. Có thể xem cả báo cáo kết quả kinh doanh, tỷ lệ tài chính, so sánh hàng năm và so sánh trong cùng ngành kinh doanh

Những lưu ý quan trọng khi đọc bảng dư

1. Thông tin là quá khứ

Bảng dư hiển thị trạng thái tại một ngày cụ thể, không phải thông tin Real Time. Nếu công ty có tin tức quan trọng sau ngày rà soát, các con số có thể không đúng với thực tế.

2. Độ tin cậy của thông tin

Báo cáo tài chính có thể chứa lỗi, hoặc đôi khi có thể được điều chỉnh để trông tốt hơn. Cố gắng kiểm chứng lại với báo cáo kết quả kinh doanh và báo cáo kiểm toán của kiểm toán viên.

3. Bối cảnh kinh tế thay đổi

Lạm phát, thay đổi lãi suất, suy giảm tiền tệ đều ảnh hưởng đến các con số. Vì vậy phải xem xét tình hình kinh tế tại thời điểm đó.

4. Phải nhìn kèm với tài liệu khác

Đừng chỉ xem bảng dư một mình. Xem báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền mặt và giải thích của quản lý.

Tóm lại: Bảng cân đối kế toán quan trọng đến mức nào

Bảng cân đối kế toánhoặcbảng dư là công cụ quan trọng giúp bạn hiểu được tình hình tài chính của công ty, thông qua việc hiển thị sự cân bằng giữa tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu.

Đối với nhà đầu tư: Giúp đánh giá rủi ro và cơ hội của khoản đầu tư Đối với nhà quản lý: Giúp lập kế hoạch và đưa ra quyết định về hoạt động kinh doanh

Tuy nhiên, chỉ đọc bảng dư là không đủ. Nên nghiên cứu các tài liệu tài chính khác và bối cảnh chung của kinh doanh để có thể đưa ra quyết định thông minh.