Hướng dẫn cơ bản về mua bán ngoại tệ: Ba chiến lược lợi nhuận cần biết dành cho người mới bắt đầu và bốn loại lựa chọn tiền tệ

Trong bối cảnh môi trường lãi suất thấp toàn cầu, việc mua bán ngoại tệ để tăng giá trị tài sản ngày càng trở thành lựa chọn của nhiều người. Lãi suất gửi tiết kiệm hàng năm tại Đài Loan dao động khoảng 1.7%, trong khi tại Mỹ có thể đạt tới 5%, chênh lệch lãi suất này chính là lý do thu hút các nhà đầu tư. Nhưng đầu tư ngoại tệ tưởng chừng đơn giản, thực ra lại ẩn chứa nhiều bí mật — chỉ cần sơ suất, bạn có thể vừa kiếm lãi vừa mất lỗ do biến động tỷ giá.

Bài viết này sẽ từ các khái niệm cơ bản về tiền tệ, phương thức đầu tư, phân loại tiền tệ đến các gợi ý thực chiến, giúp bạn hệ thống hóa cách hiểu về logic cốt lõi của mua bán ngoại tệ.

Mua bán ngoại tệ vs Giao dịch ngoại hối: Làm rõ khái niệm

Nhiều người nhầm lẫn giữa “ngoại tệ” và “ngoại hối”. Nói đơn giản, ngoại tệ là tất cả các loại tiền nước ngoài ngoài đồng tiền của quốc gia mình, còn ngoại hối là các dạng tài sản thể hiện bằng ngoại tệ của một quốc gia, bao gồm tiền gửi ngân hàng, trái phiếu chính phủ, v.v.

Mua bán ngoại tệ là một trong các hình thức của giao dịch ngoại hối, nhưng hai khái niệm này không hoàn toàn đồng nghĩa. Giao dịch ngoại hối còn bao gồm các hình thức khác như giao dịch chứng từ thanh toán bằng ngoại tệ (séc, giấy tờ gửi tiền), chứng khoán có giá trị bằng ngoại tệ (trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu), v.v.

Logic chính để kiếm lợi từ mua bán ngoại tệ: Chênh lệch tỷ giá vs Chênh lệch lãi suất

Lợi nhuận từ đầu tư ngoại tệ chủ yếu đến từ hai nguồn: chênh lệch tỷ giá và chênh lệch lãi suất.

Chênh lệch tỷ giá là lợi nhuận phát sinh khi mua vào và bán ra với tỷ giá khác nhau. Ví dụ, bạn mua 1 USD với 33 TWD, sau đó bán ra với 35 TWD, phần chênh lệch chính là lợi nhuận tỷ giá.

Chênh lệch lãi suất đến từ sự khác biệt về lãi suất chuẩn của các quốc gia. Hiện tại, lãi suất gửi tiết kiệm tại Đài Loan khoảng 2%, còn tại Mỹ khoảng 5%, gửi USD sẽ có cơ hội kiếm được khoản chênh lệch 3% này.

Tuy nhiên, có một cái bẫy ở đây: bạn có thể kiếm 5% lãi USD, nhưng do biến động tỷ giá, bạn có thể mất 8% do chênh lệch tỷ giá. Giả sử bạn mua 1 USD với 33 TWD, nhưng tỷ giá giảm xuống còn 30 TWD, bạn buộc phải thoái vốn, và tổng thiệt hại sẽ vượt quá phần lãi đã kiếm được. Đây chính là ví dụ điển hình của “kiếm lãi chênh lệch lãi suất nhưng lại mất lỗ chênh lệch tỷ giá”.

Vì vậy, trước khi đầu tư ngoại tệ, bạn cần xác định rõ mục tiêu của mình: là muốn ổn định thu nhập lãi, hay muốn kiếm lợi từ chênh lệch giá ngắn hạn? Điều này sẽ quyết định phương thức đầu tư phù hợp.

Ba phương thức mua bán ngoại tệ: Làm thế nào để chọn phù hợp nhất?

Hiện tại tại Đài Loan, có ba cách chính để đầu tư ngoại tệ.

Gửi tiết kiệm ngoại tệ: Lựa chọn an toàn hàng đầu

Gửi tiết kiệm ngoại tệ là phương án ít rủi ro nhất, mục tiêu chính là kiếm lãi. Bạn chỉ cần mở tài khoản ngoại tệ tại ngân hàng (đủ 20 tuổi trở lên), gửi tiền vào một loại ngoại tệ, đều đặn sẽ nhận lãi.

Ưu điểm là đơn giản, rủi ro thấp. Nhược điểm là tính thanh khoản cực thấp — nếu rút trước hạn, ngân hàng sẽ trừ lãi, thiệt hơn. Hơn nữa, lãi suất gửi tiết kiệm thường không cao, lợi nhuận hạn chế trong môi trường hiện tại.

Phù hợp với: Người mới có khả năng chịu rủi ro thấp, có kỳ hạn dài.

Quỹ ngoại tệ: Cân bằng giữa linh hoạt và lợi nhuận

Quỹ ngoại tệ không bị ràng buộc thời hạn, có thể mua bán bất cứ lúc nào, đây là lợi thế lớn so với gửi tiết kiệm. Thường gặp là quỹ thị trường tiền tệ và ETF tiền tệ.

Quỹ thị trường tiền tệ có lãi suất nằm giữa tiền gửi tiết kiệm và gửi có kỳ hạn, phù hợp với nhà đầu tư cần tính linh hoạt cao. ETF tiền tệ theo dõi chỉ số tiền tệ (như chỉ số USD), có thể mua trực tiếp qua sàn chứng khoán. Phí quản lý thường khoảng 0.5% đến 0.6%.

Bạn có thể đầu tư bằng đồng TWD, quỹ thay mặt đổi ngoại tệ, tiết kiệm công đoạn tự đổi tiền. Lợi nhuận chủ yếu đến từ lãi suất và chênh lệch tỷ giá.

Phù hợp với: Nhà đầu tư muốn ổn định lợi nhuận nhưng cần linh hoạt về vốn.

Giao dịch ngoại hối ký quỹ: Đòn bẩy cao, rủi ro lớn

Là sân chơi chính của các nhà đầu tư muốn kiếm chênh lệch tỷ giá. Giao dịch ngoại hối ký quỹ không liên quan đến lãi suất, thuần túy là kiếm chênh lệch tỷ giá, nên cần dùng đòn bẩy từ 50 đến 200 lần để nhân lợi nhuận.

Ưu điểm lớn nhất của giao dịch ngoại hối là giao dịch 24/7, cơ chế T+0, dễ tham gia chỉ cần một khoản ký quỹ nhỏ. Nhưng đòn bẩy là con dao hai lưỡi — vừa nhân lợi nhuận, vừa tăng rủi ro gấp nhiều lần.

Phù hợp với: Nhà đầu tư có kinh nghiệm, khả năng chịu rủi ro cao, nâng cao.

Phân loại các đồng tiền chính trên thế giới và đặc điểm đầu tư

Ngân hàng Đài Loan thường cung cấp 12 loại ngoại tệ để đầu tư, gồm USD, AUD, CAD, HKD, GBP, CHF, JPY, EUR, v.v. Các loại tiền này có thể phân thành 4 nhóm chính dựa theo các yếu tố ảnh hưởng đến biến động tỷ giá.

Tiền tệ chính sách: USD, EUR

Nhóm này chủ yếu bị ảnh hưởng bởi chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương. Khi ngân hàng thực hiện chính sách nới lỏng, tiền tệ thường mất giá; khi thắt chặt, tiền tệ sẽ tăng giá.

Điểm đầu tư: Theo dõi sát các quyết định lãi suất của ngân hàng trung ương. Các quyết định của Fed và ECB là yếu tố quyết định xu hướng USD và EUR.

Tiền tệ trú ẩn an toàn: JPY, CHF

Hai loại tiền này đại diện cho “ổn định” và “an toàn”. Nhật Bản và Thụy Sỹ đều là quốc gia ổn định chính trị, kinh tế phát triển, ngân hàng trung ương gần như không điều chỉnh lãi suất. Khi toàn cầu bất ổn, nhà đầu tư đổ xô vào hai loại tiền này để tránh rủi ro.

Thú vị là, các nhà giao dịch thường vay mượn hai loại tiền lãi thấp này, đầu tư vào các tài sản có lãi suất cao hơn, rồi khi kinh tế khả quan, đổi ngoại tệ trở lại để hưởng chênh lệch lãi và tỷ giá — gọi là chiến lược “kết hợp chênh lệch lãi và chênh lệch tỷ giá”. Đây chính là logic của “khoản lời kép”.

Điểm đầu tư: Khi thị trường toàn cầu biến động, hai loại tiền này thường thể hiện rõ nét.

Tiền tệ hàng hóa: AUD, CAD

Tính biến động của các đồng này liên quan chặt chẽ đến giá các hàng hóa lớn. Úc là nước xuất khẩu quặng sắt lớn nhất thế giới, Canada chủ yếu xuất khẩu dầu thô. Khi giá hàng hóa tăng, tiền tệ của các nước này cũng tăng giá, ngược lại.

Ví dụ, AUD trong giai đoạn 2021-2024, giá quặng sắt giảm, tỷ giá AUD cũng giảm theo. Với người mới, xu hướng của các đồng này dễ nắm bắt — chỉ cần theo dõi giá các hàng hóa tương ứng.

Điểm đầu tư: Theo dõi giá quặng sắt, dầu thô.

Tiền tệ thị trường mới nổi: Nhân dân tệ, Rand Nam Phi

Nhóm này đến từ các quốc gia đang phát triển, lãi suất thường rất cao, như Rand Nam Phi có thể đạt hai chữ số, nghe rất hấp dẫn. Nhưng rủi ro cũng cao — biến động tỷ giá dữ dội, thanh khoản kém, chênh lệch mua bán lớn.

Kiếm chênh lệch lãi cao, nhưng phải chấp nhận rủi ro tỷ giá lớn, cẩn thận một chút là có thể thua lỗ. Nhóm này phù hợp với nhà đầu tư có kinh nghiệm.

Điểm đầu tư: Phải đánh giá rủi ro kỹ, đừng bị mê hoặc bởi lãi suất cao.

Phân tích xu hướng các đồng tiền chính năm 2025

Fed bắt đầu chu kỳ giảm lãi từ tháng 9/2024, giảm tổng cộng 100 điểm cơ bản. Đến năm 2025, tháng 9, Fed lần đầu giảm lãi thêm 25 điểm, xuống còn 4.00%-4.25%.

Chính sách này chắc chắn sẽ gây ra điều chỉnh trong cấu trúc tiền tệ toàn cầu. Dưới đây là xu hướng của bốn cặp tiền chính:

EUR/USD (Euro/USD)

EUR/USD là cặp tiền giao dịch lớn nhất thế giới, phản ánh sức mạnh của hai nền kinh tế lớn nhất Mỹ và Liên minh châu Âu. So với việc Fed giảm lãi, Ngân hàng Trung ương châu Âu giữ lãi ổn định và thể hiện lạc quan về triển vọng kinh tế khu vực euro. Trong bối cảnh Fed giảm lãi, đồng euro mạnh lên, tỷ giá thậm chí đạt mức cao nhất trong 4 năm.

Phân tích thị trường cho rằng, sự không chắc chắn về chính sách của Mỹ tăng lên, còn Ngân hàng Trung ương châu Âu độc lập và ổn định hơn, tạo ra một lựa chọn trung lập cho thị trường.

USD/JPY (Dollar/Yên Nhật)

Giao dịch carry trade với yên Nhật rất sôi động. Ngân hàng Nhật Bản tháng 1/2025 tạm dừng tăng lãi, nhưng đa số nhà kinh tế dự đoán cuối năm sẽ tăng thêm 25 điểm. Điều này tạo ra sự phân kỳ chính sách với Fed, dự kiến chênh lệch lãi suất Mỹ Nhật sẽ thu hẹp dần.

Trong ngắn hạn, tỷ giá yên Nhật có thể sẽ dao động mạnh do các phe mua bán quyết liệt, các tín hiệu chính sách của BOJ và các yếu tố chính trị nội bộ có thể thay đổi xu hướng. Nhìn chung, yên Nhật có thể duy trì trong phạm vi dao động.

GBP/USD (Bảng Anh/USD)

Bảng Anh năm nay thể hiện sức mạnh, nhưng chủ yếu do đồng USD yếu chứ không phải do nền kinh tế Anh cải thiện. Khi chính sách của Fed rõ ràng hơn, thị trường có thể sẽ định giá lại khả năng tăng giá của GBP. Thêm vào đó, tăng trưởng kinh tế Anh yếu, dự đoán giảm lãi, khả năng đồng bảng duy trì trong phạm vi hoặc giảm nhẹ, không có xu hướng tăng mạnh.

USD/CHF (Dollar/Franc Thụy Sỹ)

Franc Thụy Sỹ là đồng tiền trú ẩn an toàn hàng đầu, được ưa chuộng khi kinh tế toàn cầu bất ổn. Từ đầu năm 2025, Mỹ gặp khó khăn về thương mại và tài chính, tính chất trú ẩn của USD bị thách thức, sức hút của Franc Thụy Sỹ tăng mạnh, dòng vốn quốc tế đổ vào nhiều.

Xét trung và dài hạn, nền kinh tế Mỹ chậm lại, Fed tiếp tục giảm lãi, chỉ số USD yếu đi, sẽ tạo đà hỗ trợ mạnh mẽ cho Franc Thụy Sỹ.

Năm yếu tố ảnh hưởng đến biến động tỷ giá ngoại tệ

Để kiếm lợi trong mua bán ngoại tệ, cần hiểu rõ các yếu tố thúc đẩy biến động tỷ giá.

Lạm phát: Các quốc gia có lạm phát thấp thường đồng tiền tăng giá. Lạm phát thấp thể hiện giá hàng hóa và dịch vụ tăng chậm, sức mua ổn định, thu hút đầu tư. Ngược lại, quốc gia lạm phát cao thường đồng tiền mất giá, đi kèm lãi suất cao hơn.

Lãi suất: Lãi suất cao hơn thu hút dòng vốn ngoại, đẩy đồng tiền lên giá. Ngân hàng trung ương nâng lãi là cách hiệu quả để giữ vững đồng tiền.

Nợ chính phủ: Quốc gia có nợ chính phủ cao khó thu hút vốn ngoại, dễ dẫn đến lạm phát và mất giá tiền tệ. Nhà đầu tư bán trái phiếu của quốc gia này, tỷ giá sẽ giảm.

Điều kiện thương mại: Khi giá xuất khẩu tăng nhanh hơn nhập khẩu, thu nhập quốc gia tăng, cầu đồng tiền tăng, tỷ giá lên. Ngược lại, khi giá hàng hóa giảm, tỷ giá cũng giảm.

Ổn định chính trị: Quốc gia ổn định chính trị, chính sách tài chính vững mạnh sẽ giữ vững giá trị tiền tệ, thu hút dòng vốn.

Thực chiến dành cho người mới bắt đầu mua bán ngoại tệ: Từ mua thấp bán cao đến giao dịch hai chiều

Sau khi nắm vững lý thuyết, thực chiến đòi hỏi bạn làm quen với hai nguyên lý giao dịch cơ bản.

Mua thấp bán cao là cách đơn giản nhất — khi tỷ giá ở mức thấp, mua vào, chờ tăng giá rồi bán ra để kiếm lời. Nguyên lý này áp dụng trong mọi hình thức đầu tư.

Nhưng điểm đặc biệt của mua bán ngoại tệ là giao dịch hai chiều — bạn có thể dự đoán đồng tiền sẽ tăng giá rồi mua vào, hoặc dự đoán giảm giá rồi bán trước, chờ giá xuống rồi mua lại để chênh lệch.

Ví dụ, nếu bạn dự đoán EUR/USD sẽ giảm, bạn có thể bán ra ngay bây giờ. Khi đồng euro giảm đúng như dự đoán, bạn mua lại với giá thấp hơn, chênh lệch chính là lợi nhuận. Đây chính là mô hình “bán cao mua thấp”.

Hướng dẫn thực hành mua bán ngoại tệ và kiểm soát rủi ro

Muốn kiếm lợi ổn định, cần nắm vững các điểm chính sau:

Bước 1: Chọn đúng đối tượng

Trước khi mua bán, cần phân tích kỹ các yếu tố kinh tế đằng sau cặp tiền. So sánh chính sách ngân hàng trung ương, xu hướng lãi suất, biến động các mặt hàng xuất khẩu chính. Ví dụ, dự đoán Mỹ giảm lãi, Nhật giữ nguyên, có thể cân nhắc mua Yên Nhật.

Bước 2: Xây dựng chiến lược rõ ràng

Chiến lược gồm điểm vào, điểm thoát, điểm dừng lỗ, điểm chốt lời. Ví dụ, mua tại hỗ trợ kỹ thuật, đặt dừng lỗ 2% dưới hỗ trợ, chốt lời 3% trên giá vào. Phương pháp này giúp tránh cảm xúc trong giao dịch.

Bước 3: Quản lý rủi ro chặt chẽ

Dùng đòn bẩy, nhưng phải đặt stop-loss hợp lý. Không để thua quá 1-2% tổng vốn trong một giao dịch.

Bước 4: Chọn thời điểm vào lệnh phù hợp

Tránh mua đuổi giá cao hoặc bán tháo giá thấp. Nên chờ xu hướng rõ ràng hình thành — thường cần ít nhất 5 phút để xác lập. Khi xu hướng đã rõ, có thể tham gia.

Bước 5: Giữ tâm lý ổn định

Thị trường biến động liên tục, dễ gây ra quyết định sai lầm. Nên đặt quy tắc rõ ràng, không để cảm xúc chi phối. Tối đa 2 lần giao dịch/ngày để tránh quá tải.

Các lời khuyên thực tế khi mua bán ngoại tệ

Chỉ đầu tư vào các đồng tiền bạn quen thuộc

Người mới nên tập trung vào các cặp tiền chính như USD, JPY, EUR, tránh các đồng ít thanh khoản. Thường xuyên theo dõi các tin tức lớn liên quan đến các đồng này.

Liên tục theo dõi biến động tỷ giá

Tỷ giá bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, cần xây dựng thói quen cập nhật thông tin. Thường xuyên xem CNBC, Bloomberg, Yahoo Finance, Investing.com để nắm bắt tình hình.

Phân bổ đa dạng để giảm rủi ro

Giữ nhiều loại ngoại tệ trong danh mục giúp chống đỡ rủi ro. Ví dụ, cùng lúc gửi tiết kiệm USD và đầu tư quỹ AUD, khi một đồng gặp khó, các đồng khác có thể bù đắp.

Học cách dừng lỗ và chốt lời

Dừng lỗ là yếu tố sống còn của giao dịch ngoại hối. Đặt mức cắt lỗ rõ ràng, khi đạt tới thì thoát. Tương tự, đặt mục tiêu chốt lời hợp lý để bảo vệ lợi nhuận.

Chọn thời điểm vào lệnh phù hợp

Không đuổi giá cao hoặc bán tháo. Nên có kế hoạch rõ ràng, chờ xu hướng rõ ràng hình thành rồi mới tham gia. Có thể dựa trên khung thời gian 5 phút, 30 phút, 2 giờ để xác định điểm vào.

Kết luận

Mua bán ngoại tệ không phải chuyện một sớm một chiều, cần liên tục học hỏi, thực hành và tích lũy kinh nghiệm. Nắm vững lý thuyết rồi, quan trọng là thực chiến để kiểm chứng chiến lược của chính mình.

Dù chọn phương thức nào — gửi tiết kiệm ổn định, quỹ linh hoạt, hay giao dịch ký quỹ chênh lệch — đều phải phù hợp khả năng chịu rủi ro, quy mô vốn và thời gian đầu tư. Quan trọng nhất là không làm gì khi chưa hiểu rõ, thà bỏ lỡ còn hơn vội vàng giao dịch mù quáng. Trong bối cảnh biến động tiền tệ toàn cầu ngày càng phức tạp, hiểu rõ mua bán ngoại tệ sẽ trở thành kỹ năng quan trọng trong phân bổ tài sản.