Từ đế quốc dầu mỏ đến vua năng lượng: Làm thế nào Fermi Otedela xây dựng huyền thoại kinh doanh châu Phi bằng thái độ tích cực

Tâm thái quyết định độ cao: Bí quyết thành công của tỷ phú

Trong giới doanh nhân Nigeria, Femi Otedola đã trở thành một huyền thoại từ lâu. Ông trùm năng lượng và tài chính 62 tuổi này tin rằng thái độ tích cực, tự tin và niềm tin dũng cảm là ba trụ cột giúp nhận diện cơ hội đúng đắn, đầu tư thành công và mở rộng quy mô kinh doanh. Ông từng giữ được lý trí trong những thời điểm đen tối nhất của cuộc đời nhờ những triết lý này, đứng dậy từ “hố tuyệt vọng”.

Hiện là Chủ tịch điều hành của Công ty Điện lực Geregu, Otedola hiện có tài sản trị giá 1,5 tỷ USD, nhiều lần xuất hiện trên danh sách tỷ phú toàn cầu của Forbes. Ngay từ thời học sinh, ông đã được gọi là “linh hồn bất an” — tin rằng sứ mệnh thực sự của mình không nằm trong tháp ngà mà ở thương trường. “Tôi đã mơ về thương vụ đầu tiên của mình trước khi 10 tuổi, và đến 41 tuổi đã kiếm được tỷ đô la đầu tiên. Trong những thập kỷ đó, có những vất vả, lo lắng, rực rỡ, tất nhiên cũng có những thất bại đau đớn.”

Từ nhà in đến đế chế dầu khí: Hành trình kinh doanh ba mươi năm

Con đường khởi nghiệp của Otedola bắt đầu từ nhà in của cha, rồi mở rộng đến hai lĩnh vực then chốt của nền kinh tế Nigeria — năng lượng và tài chính. Thông qua một loạt các khoản đầu tư được lên kế hoạch kỹ lưỡng, ông đã nổi bật trong ngành buôn bán dầu thô và cuối cùng chèo lái công ty dầu mỏ mạnh mẽ Forte Oil Plc.

Dưới sự lãnh đạo của ông, Forte Oil đã trải qua sự tăng trưởng hữu cơ và chiến lược mua bán sáp nhập, thay đổi hoàn toàn bức tranh cạnh tranh của thị trường hạ nguồn Nigeria. Công ty áp dụng chiến lược mua sắm linh hoạt, phân phối nhiều loại sản phẩm dầu mỏ như diesel, dầu hàng không, dầu hỏa và dầu nhờn. Năm 2019, Otedola đã bán công ty với giá cao, khép lại một chương trong lịch sử.

“Đây chính là triết lý kinh doanh của tôi — mua lại các doanh nghiệp gặp khó khăn, hoàn toàn thay đổi vận mệnh của chúng, rồi bán với giá cao để đón chờ thử thách tiếp theo. Tôi không gọi đó là mua bán tài sản đơn thuần,” ông giải thích, “Mục tiêu của tôi là làm mới doanh nghiệp, để lại di sản thành công và triển vọng lâu dài cho người kế nhiệm. Khi bán, Forte Oil là một trong những doanh nghiệp hiệu quả nhất trên Sở Giao dịch Chứng khoán Nigeria.”

Chuyển đổi năng lượng: Chiến lược hợp lý trong chuyển đổi

Tại sao lại chuyển từ vua dầu mỏ sang ông trùm điện lực? Câu trả lời của Otedola vừa thực tế vừa dự báo: “Tương lai thuộc về điện lực, tôi ủng hộ chuyển đổi năng lượng. Nhưng tôi cũng là người thực dụng, tin rằng dầu mỏ và khí tự nhiên sẽ còn đóng vai trò ít nhất trong ba mươi năm nữa trong bối cảnh năng lượng toàn cầu.”

Ông chỉ ra rằng, nhu cầu dầu thô sẽ chuyển sang các lĩnh vực hóa dầu và hàng không, trong khi nền kinh tế số hóa nhanh chóng toàn cầu ngày càng khao khát điện năng — nhu cầu này không thể chỉ đáp ứng bằng năng lượng tái tạo, mà còn cần năng lượng hạt nhân và khí tự nhiên.

“Đối với các thị trường mới nổi như Nigeria và châu Phi đầy năng lượng này, điều đó không thể bỏ qua,” ông nhấn mạnh. Là quốc gia sản xuất năng lượng truyền thống lớn nhất châu Phi, Nigeria có sản lượng dầu thô trung bình khoảng 1,3 triệu thùng mỗi ngày, có khả năng trở thành trung tâm của làn sóng đầu tư năng lượng toàn cầu mới.

“Chúng ta vừa có lợi thế lịch sử của năng lượng truyền thống, vừa có tiềm năng trong năng lượng tái tạo và năng lượng hạt nhân trong tương lai,” ông bổ sung. Nhà máy lọc dầu DAKOTA khai trương tháng 5 năm 2023 dự kiến xử lý 650.000 thùng mỗi ngày, sẽ trở thành nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới với một dây chuyền sản xuất duy nhất, định hình lại thị trường hạ nguồn của Nigeria. “Điều này sẽ giúp Nigeria dẫn đầu trong cuộc cách mạng năng lượng và nhiên liệu của châu Phi, giảm đáng kể sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.”

Hoạt động từ thiện: Biến thành công thành giá trị xã hội

Nếu kinh doanh là chiến trường của Otedola, thì từ thiện chính là sứ mệnh của ông. “Trong kinh doanh và đầu tư, tôi đã mạo hiểm, theo đuổi ước mơ, tận hưởng cảm giác kích thích, trải qua thất vọng, và cuối cùng đạt được thành công cùng sự công nhận. Tiếp theo, tôi muốn đền đáp xã hội và giúp đỡ những người kém may mắn.”

Ông hiểu từ thiện theo cách giống như triết lý đầu tư — theo phương pháp “tham gia trực tiếp.” “Trong kinh doanh, tôi không bao giờ dựa vào đội ngũ quản lý đầu tư hay cố vấn gia đình để thay mặt suy nghĩ của mình. Tôi dựa vào nghiên cứu và trực giác để ra quyết định, dù là mua lại doanh nghiệp hay hỗ trợ các dự án khởi nghiệp. Tôi cũng áp dụng cách tiếp cận đó trong từ thiện — qua con gái tôi và quỹ của cô ấy, tôi dành sự quan tâm sâu sắc cá nhân.”

Con gái ông chính là DJ nổi tiếng quốc tế, nhà vận động quyền trẻ Florence “Cappy” Otedola, mới đây được bổ nhiệm làm “Người bảo vệ Mục tiêu Phát triển Bền vững” của Quỹ Bill & Melinda Gates. Thông qua Quỹ Cappy, cha con ông đã tham gia nhiều hoạt động từ thiện: quyên góp 17 triệu USD cho Quỹ Cứu trợ Trẻ em Anh (trực tiếp đến viện trợ nhân đạo Nigeria), quyên góp 135.000 USD cho Quỹ Sinh viên châu Phi của Đại học Oxford, 67.500 USD cho Quỹ Sinh viên châu Phi của Đại học King’s College London, và 100.000 USD cho Quỹ Sinh viên châu Phi của Đại học New York.

Trong hai thập kỷ qua, Otedola còn quyên góp cho nhiều cơ sở giáo dục Nigeria, hỗ trợ học sinh nghèo tiếp tục học tập. Ông tin rằng, chỉ riêng một cá nhân hay một gia đình không thể giải quyết các vấn đề xã hội một cách độc lập, nhưng các nhà lãnh đạo cùng chí hướng hợp sức có thể thay đổi viễn cảnh của một quốc gia.

Sách 《Vươn xa》: Truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ kế tiếp

Cuốn sách mới xuất bản 《Vươn xa: Bài học và cảm hứng từ cuộc đời kinh doanh》 (Making it big: Lessons from a life in business) vừa là hướng dẫn kinh doanh, vừa là hồi ký cá nhân, đã đứng đầu bảng xếp hạng sách bán chạy về tài chính và kinh doanh của Amazon. Otedola giải thích lý do viết sách: “Tôi đang ở giai đoạn cuộc đời này, cảm thấy có trách nhiệm truyền đạt kiến thức, triết lý đầu tư và sức mạnh của tư duy tích cực cho các thế hệ doanh nhân kế tiếp, giúp họ bắt đầu hành trình của riêng mình.”

Cuốn sách thể hiện sinh động hành trình kinh doanh đầy thử thách và rực rỡ của ông, từ những quyết định táo bạo ban đầu đến tầm nhìn chiến lược ngày nay, đều là những bài học quý giá cho người đi sau.