## Tương lai của mật mã học: Solana và Aptos chuẩn bị cho mối đe dọa lượng tử

Thế giới blockchain đang âm thầm diễn ra một cuộc thi công nghệ, với cược là sự an toàn của toàn bộ hệ sinh thái. Solana và Aptos, hai chuỗi chính phổ biến, đã nhận thức được một vấn đề cấp bách — sự xuất hiện của tính toán lượng tử có thể làm suy yếu tất cả các hệ thống phòng thủ mật mã hiện tại.

### Tại sao bây giờ lại phải lo lắng về tính toán lượng tử?

Nghe có vẻ như truyện viễn tưởng, nhưng đối với các nhà phát triển blockchain, đó đã là mối đe dọa thực tế. Mật mã học đương đại dựa vào đặc tính "khó giải mã" của một số vấn đề toán học, nhưng khi máy tính lượng tử trở nên trưởng thành, các hàng phòng thủ này sẽ trở nên vô dụng. Hãy tưởng tượng, hacker dùng máy tính lượng tử để phá khóa riêng của bạn trong vài phút, tài sản của bạn sẽ biến mất ngay lập tức — đó là lý do tại sao ngành công nghiệp bắt đầu chuẩn bị từ bây giờ.

### Phản ứng của Solana: hợp tác với Project Eleven

Gần đây, Quỹ Solana đã công bố hợp tác với Project Eleven, một công ty công nghệ chuyên về an toàn hậu lượng tử, sẽ giúp Solana đánh giá khả năng "chống lượng tử" của hệ thống mật mã hiện có. Trên mạng xã hội, Quỹ Solana thẳng thắn nói: "Máy tính lượng tử vẫn chưa đến, nhưng chúng tôi đã sẵn sàng đón nhận nó."

Cụ thể, Quỹ Solana dự định triển khai chữ ký số hậu lượng tử trên mạng thử nghiệm. Giai đoạn này tập trung xác nhận: các phương án giao dịch chống lượng tử này có thể hoạt động trôi chảy trong điều kiện mạng hiện tại hay không, có gây tắc nghẽn hệ thống hoặc gặp vấn đề khác không?

Đáng chú ý, từ tháng 1, Solana đã ra mắt tính năng ví Solana Winternitz Vault, sử dụng hệ thống chữ ký dựa trên hàm băm để bảo vệ quỹ người dùng — có thể xem đây là một thử nghiệm về mật mã hậu lượng tử. Ví tạo ra chìa khóa mã hóa mới cho mỗi giao dịch, người dùng có thể tự quyết định có bật hay không, mà không cần thay đổi giao thức gốc.

Phó Chủ tịch Công nghệ của Quỹ Solana, Matt Sorg, cho biết mục tiêu của họ là đảm bảo Solana duy trì trạng thái phòng thủ từ bây giờ. Thái độ tiên phong này phản ánh một văn hóa hệ sinh thái đang phát triển — không ngừng đổi mới, liên tục củng cố.

### Aptos theo sát: kế hoạch nâng cấp dân chủ

Aptos không ngồi chờ chết. Mạng lưới này đã đề xuất AIP-137, nhằm ra mắt tùy chọn chữ ký hậu lượng tử đầu tiên. Khác với Solana, Aptos áp dụng phương thức quản trị minh bạch hơn — cần sự phê duyệt của các chủ token qua bỏ phiếu.

Theo thông tin, đề xuất này sẽ sử dụng tiêu chuẩn SLH-DSA — một phương pháp chữ ký số dựa trên hàm băm không trạng thái, đã được các nhà nghiên cứu của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST) công nhận rộng rãi.

Điều thú vị là, Aptos Labs rõ ràng cho biết lần nâng cấp này không yêu cầu di chuyển toàn bộ mạng. Phương pháp chữ ký Ed25519 hiện tại vẫn sẽ được giữ làm phương pháp chính, trong khi SLH-DSA sẽ được cung cấp như một loại tài khoản tùy chọn cho những người ưu tiên an toàn hậu lượng tử. Thiết kế "song song tồn tại" này vừa đảm bảo khả năng tương thích ngược, vừa trao quyền tự do lựa chọn cho người dùng.

### Góc nhìn ngành: cuộc đua mật mã hậu lượng tử mới chỉ bắt đầu

Hành động của hai chuỗi chính không phải là sự kiện riêng lẻ, mà là phản ứng của toàn ngành blockchain đối với một thách thức chung. Khi công nghệ tính toán lượng tử tiến bộ dần từ tương lai xa đến gần, việc bắt đầu triển khai các giải pháp mật mã chống lượng tử ngay bây giờ đã trở thành một quyết định sáng suốt.

Trận đua này cốt lõi nằm ở chỗ: ai có thể bảo vệ tài sản người dùng sớm hơn, hiệu quả hơn, người đó sẽ chiếm lợi thế trong cuộc cạnh tranh an toàn tương lai. Những nỗ lực của Solana và Aptos cung cấp những bài học quý giá cho toàn bộ hệ sinh thái — bất kể chọn công nghệ nào, chủ động đối phó luôn mạnh hơn phản ứng bị động.