2025: Năm nước ngoài hợp thức hóa tài sản mã hóa trong ngữ cảnh mới

Tín hiệu toàn cầu: từ cấm sang quản lý

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong cách tiếp cận tài sản mã hóa trên phạm vi toàn cầu. Thay vì chiến lược cấm đoán hay phản ứng, các quốc gia chủ chốt đã chuyển sang xây dựng những khung pháp lý thích hợp. Liên minh châu Âu tiếp tục triển khai khung MiCA, tạo ra tiêu chuẩn thống nhất từ cấp phép sàn giao dịch cho đến bảo vệ nhà đầu tư. Nhiều nền kinh tế lớn khác cũng lựa chọn mô hình quản lý có kiểm soát thay vì từ chối hoàn toàn, phản ánh nhận thức rằng tài sản mã hóa đã trở thành một phần không thể tách rời của hệ sinh thái tài chính hiện đại.

Mỹ định hình hướng phân loại pháp lý

Tại Hoa Kỳ, năm 2025 chứng kiến chuyển biến từ chiến lược “thực thi trước tiên” sang xây dựng khung pháp lý chủ động. Một trong những ưu tiên chính là làm rõ ranh giới thẩm quyền giữa Ủy ban Chứng khoán (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC).

Các dự thảo luật đang được thảo luận hướng tới phân loại rõ ràng: Bitcoin và các tài sản phi tập trung cao có thể được xếp là hàng hóa do CFTC giám sát, trong khi token mang tính chất huy động vốn hoặc chịu sự kiểm soát của tổ chức lớn sẽ thuộc phạm vi SEC.

Một trọng tâm khác là pháp chế hóa stablecoin. Quốc hội Mỹ đang thúc đẩy yêu cầu stablecoin phải được bảo chứng 1:1 bằng tài sản an toàn như trái phiếu kho bạc hoặc tiền gửi ngân hàng, nhằm duy trì vai trò trung tâm của đồng USD và hạn chế rủi ro hệ thống. Đồng thời, sự tham gia mạnh mẽ của các tổ chức tài chính truyền thống vào lĩnh vực này—từ dịch vụ lưu ký đến các sản phẩm như ETF Bitcoin—đang tạo áp lực để hoàn thiện khung pháp lý đảm bảo minh bạch và an toàn tài sản.

Việt Nam: bước đột phá từ “vùng xám” sang khung thí điểm

Trong ngữ cảnh này, Việt Nam có những động thái rất đáng chú ý. Năm 2025, Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025, lần đầu tiên công nhận tiền điện tử là một dạng tài sản số được sở hữu và giao dịch hợp pháp—mặc dù không được phép dùng làm phương tiện thanh toán. Luật này có hiệu lực từ 1/1/2026, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hệ sinh thái blockchain trong nước.

Bên cạnh đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cho phép triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong 5 năm. Nghị quyết này xác định rõ sự khác biệt giữa tài sản số và tài sản mã hóa, đồng thời loại trừ chứng khoán, tiền pháp định và các loại tiền điện tử của ngân hàng trung ương.

Khung quản lý: yêu cầu minh bạch và kiểm soát rủi ro

Sandbox pháp lý cho phép tất cả hoạt động phát hành, giao dịch và thanh toán liên quan đến tài sản mã hóa phải thực hiện bằng đồng Việt Nam và qua các tổ chức được cấp phép. Cơ chế quản lý phân chia trách nhiệm giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an, nhằm cân bằng giữa khuyến khích đổi mới công nghệ và kiểm soát rủi ro tài chính, an ninh mạng, cùng phòng chống tội phạm số.

Các quy định kèm theo đặt ra yêu cầu KYC/AML, giới hạn đối tượng chào bán, và lộ trình chuyển tài sản từ sàn quốc tế về cho nhà đầu tư trong nước trong vòng 6 tháng. Hành vi vi phạm chịu mức xử phạt hành chính, cao nhất dành cho các tổ chức hoạt động không có giấy phép.

Tại sao Việt Nam cần hợp thức hóa

Trước khi có khung pháp lý rõ ràng, Việt Nam là một trong những thị trường có tỷ lệ tham gia tài sản mã hóa cao. Hàng triệu người dân nắm giữ Bitcoin, Ethereum và các token khác, tạo ra khối lượng giao dịch lớn trên các sàn quốc tế. Kết quả là dòng tiền chảy ra ngoài hệ thống tài chính trong nước, làm khó quản lý.

Hợp thức hóa nhằm kéo hoạt động này vào vòng giám sát, giảm thiểu rủi ro như lừa đảo, rửa tiền và thất thoát ngoại tệ. Các biện pháp kiểm soát dòng tiền, yêu cầu minh bạch và công cụ giám sát sẽ bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ và ổn định thị trường tài chính.

Khuyến nghị cho giai đoạn 2025–2026

Hoàn thiện hướng dẫn triển khai: Cần tài liệu chi tiết cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp để hạn chế khoảng trống pháp lý trong thời gian chuyển tiếp.

Thiết lập cơ chế giám sát rủi ro: Tăng cường báo cáo, dự phòng rủi ro và tiêu chuẩn lưu ký để bảo vệ tài sản nhà đầu tư.

Nâng cao năng lực cán bộ: Trang bị kiến thức cho những người quản lý, chuyên gia pháp lý và lực lượng thực thi để xử lý các tranh chấp công nghệ cao.

Hợp tác quốc tế: Tham gia các diễn đàn quốc tế để trao đổi kinh nghiệm về AML/KYC, tiêu chuẩn công nghệ và chính sách stablecoin.

Hỗ trợ đổi mới trong sandbox: Dành nguồn lực giúp doanh nghiệp thử nghiệm, từ hạ tầng kỹ thuật đến mô hình kinh doanh phù hợp quy định.

Kết luận: Quản lý chủ động hay bị động?

Năm 2025 khẳng định một hiện thực: tài sản mã hóa không phải hiện tượng biên mà đã là phần của bối cảnh tài chính toàn cầu. Việt Nam, với quyết định thiết lập khung pháp lý thử nghiệm, đang cố gắng cân bằng giữa khuyến khích đổi mới và kiểm soát rủi ro. Các nền kinh tế lớn như Mỹ tập trung vào phân loại pháp lý và ổn định hệ sinh thái.

Giai đoạn 2025–2026 sẽ chuyển từ xây dựng khung pháp lý sang thực thi, giám sát hiệu quả và điều chỉnh chính sách dựa trên dữ liệu thực tế. Kết quả cuối cùng sẽ quyết định liệu thị trường tài sản mã hóa có phát triển bền vững, an toàn và hòa nhập với hệ thống tài chính chính thống.

Tuyên bố từ chối trách nhiệm: Bài viết này tổng hợp thông tin từ các nguồn công khai. Người đọc nên tự tìm hiểu kỹ lưỡng trước khi đưa ra bất kỳ quyết định đầu tư nào.