Trò chơi chuỗi thất bại trước thực tại Web3 không tin vào ước mơ

Tác giả: Chloe, ChainCatcher

Gần đây, Tổng giám đốc Solana Foundation Lily Liu đã đăng bài trên X cho biết: “Trò chơi trên blockchain sẽ không quay trở lại”, đồng thời nói rằng trò chơi blockchain đã chết.

Nhận định của bà xuất phát từ một bài đăng trên Polymarket: “Meta của Mark Zuckerberg, sau khi đốt (đầu tư) 80 tỷ USD, đang dần từ bỏ viễn cảnh về metaverse.” Dù bản thiết kế của Meta không đề cập rõ ràng đến blockchain hay tài sản mã hóa, nhưng chiến lược của họ lại trùng khớp rất cao với “tương lai” mà Web3 từng vẽ ra trong vài năm qua cho các nền tảng chain game: thế giới ảo, quyền sở hữu tài sản số, và một nền kinh tế online nhập vai.

Thậm chí người chơi giàu nhất cũng rời bỏ, chain game từng là “lát bài” kể chuyện có tiềm năng nhất để “vượt rào” bước ra khỏi thị trường crypto—vậy liệu hôm nay đã đến lúc tàu sắp hết ngày tàn?

Sự sụp đổ của cả đường đua: các dự án chain game lần lượt đóng cửa?

Tháng 8 năm ngoái, Proof of Play đã công bố một thông báo như thể đang “tự thú” với thị trường: game RPG cướp biển toàn chuỗi của họ, 《Pirate Nation》, sẽ đóng trong vòng 30 ngày. Hai token dành riêng cho blockchain được đưa xuống khỏi nền tảng, phần thưởng token về 0; người chơi trong cộng đồng chỉ có thể đốt tài sản để đổi lấy cái gọi là “chứng chỉ”, và chứng chỉ này có lẽ một ngày nào đó sẽ có ích, nhưng rất có thể cũng sẽ không. Trong khi đó, studio game này cách đây hai năm đã huy động 33 triệu USD, thề sẽ tạo dựng tương lai của game on-chain.

Sau khi thông báo được phát hành, token PIRATE đã lao dốc 92% chỉ trong vài ngày. Đồng sáng lập Adam Fern thừa nhận: “Đóng Pirate Nation là một trong những quyết định khó khăn nhất mà tôi từng tham gia. Nhưng sự thật là nó sẽ không bao giờ trở thành một sản phẩm đại chúng mang tính đột phá.”

Pirate Nation không phải ngoại lệ; nó chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh thu hẹp thảm họa của chain game năm 2025.

Trải ra từng cái một là danh sách những game blockchain công bố đóng cửa trong năm ngoái. Game Ethereum 《Ember Sword》, từng thu hút 203 triệu USD nhờ mua đất bằng NFT, đã công bố đóng cửa vào tháng 5 năm ngoái; nhà phát triển Bright Star Studios thẳng thắn nói rằng thiếu vốn.

Game bắn súng battle royale góc nhìn thứ ba dựa trên Solana 《Nyan Heroes》 từng nằm trong danh sách mong muốn của hơn 250.000 người chơi trên nền tảng PC, nhưng cũng kết thúc vận hành vào tháng 5 năm ngoái vì đứt gãy dòng vốn, và token NYAN giảm hơn 99% so với mức đỉnh. Chain game Ethereum 《Symbiogenesis》 của Square Enix, tác giả của 《Final Fantasy》, cũng đi đến hồi kết vào tháng bảy.

Ngay cả MMORPG thuộc Gala Games, được cấp phép bản quyền chính thức từ 《The Walking Dead》, cũng đã ngừng hoạt động vào tháng bảy. Game cơ giới hóa giao chiến dựa trên NFT 《MetalCore》 thì sau khi đóng server vào tháng ba, hoàn toàn mất hút; nhà phát triển lặng lẽ chuyển sang phát hành trên Steam một trò chơi hoàn toàn không liên quan đến blockchain.

Gần đây, thứ khiến thị trường bàng hoàng nhất là 《Wildcard»: dự án này sau TGE vào tháng 3 năm nay, giá trị vốn hóa cao nhất chỉ chạm 1,1 triệu USD; cộng đồng nhìn chung nghi ngờ dự án thiếu trách nhiệm, “soft rug”. Theo nền tảng dữ liệu tài sản mã hóa RootData, Wildcard từng nhận 46 triệu USD đầu tư, do Paradigm dẫn dắt.

Người sáng lập của dự án, Paul Bettner, trước đây từng tham gia phát triển các game nổi tiếng như 《Words With Friends》 và 《Lucky’s Tale》, nhưng bây giờ, dù có cả sự hậu thuẫn của VC hàng đầu cộng với một người kỳ cựu điều hành mảng game, cũng không thể ngăn được sự sụp đổ của toàn bộ đường đua chain game.

Ngoài ra còn có 《Deadrop》、《Blast Royale》、《Mojo Melee》、《Tokyo Beast》、《OpenSeason》、《Captain Tsubasa Rivals》—đằng sau mỗi dự án đều là hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu USD đầu tư; vô số người dùng game; và rồi cuối cùng là những lời hứa tan thành mây khói.

Người chơi Web2 muốn một game hay, người chơi Web3 chỉ muốn lợi nhuận

Phần lớn nhà sáng lập đều có nền tảng phát triển game thực sự; khi gọi vốn, viễn cảnh của họ về game on-chain cũng không hẳn chỉ là nói cho có. Vậy tại sao cuối cùng vẫn rơi vào kết cục dự án đóng cửa hoặc quay về Web2?

“Trước khi nhu cầu của người chơi được xác thực, game Web3 đã thông qua token và NFT xây dựng sẵn cả một cấu trúc vốn do nhà đầu tư điều khiển.” Nói cách khác, những người cung cấp vốn cho các game này và những người cuối cùng cần ở lại trong game lại không phải là cùng một nhóm người.

Khi trong quá trình phát triển phát hiện rằng cộng đồng người chơi on-chain nhỏ hơn kỳ vọng và thiên về ăn chênh lệch ngắn hạn; khi token tiếp tục giảm giá và chi phí phát triển cứ tăng mãi, thì lựa chọn của studio chỉ còn lại: đóng cửa, hoặc từ bỏ danh tính blockchain để chuyển sang thị trường truyền thống. Dù đi theo con đường nào, những nhà đầu tư Web3 giai đoạn đầu và người nắm giữ NFT vẫn luôn là bên cuối cùng thanh toán.

《Moonfrost》—một game mô phỏng nông trại—là một trường hợp điển hình. Nhà phát triển Oxalis Games đã huy động 6,5 triệu USD, vận hành hơn một năm hoạt động Play-to-Airdrop, bán 1.833 hộp NFT với giá 150 USD mỗi hộp. Rồi vào tháng 11 năm 2025, đội ngũ công bố rời Web3, lên lại trên Steam dưới dạng game PC trả phí, không còn NFT, token hay blockchain nữa.

Và ngay trước ngày thông báo được đưa ra, CEO Ric Moore vẫn đang nói công khai về cách xây dựng một “game Web3 chậm rãi nhưng có ý nghĩa.” Lý do nhóm đưa ra là: “Người chơi Web3 muốn kiếm tiền, còn người chơi Web2 chỉ muốn một game hay.” Họ đã mất ba năm và cả triệu USD tiền thật để cuối cùng nhận ra các quy tắc thực sự.

Báo cáo ngành của Blockchain Game Alliance (BGA) năm 2025 cũng xác nhận làn sóng rút lui của chain game: tổng vốn đầu tư hằng năm vào game blockchain giảm xuống khoảng 293 triệu USD. So với 4 tỷ USD năm 2021 và đỉnh 10 tỷ USD năm 2022, mức giảm này là rất đáng kinh ngạc. DWF Labs mô tả giai đoạn hiện tại là “một lần reset cần thiết”. Và di chứng lớn nhất để lại khi đường đua này thất bại, có lẽ là cuộc khủng hoảng niềm tin của toàn bộ chain game.

Báo cáo của BGA cho thấy 36% người được hỏi liệt kê “lừa đảo, gian lận hoặc rug pull” là mối đe dọa lớn nhất của ngành. Dù đa số trường hợp đóng cửa dự án không phải là cố ý lừa đảo, nhưng xét từ góc nhìn bên ngoài, vòng lặp “huy động vốn, phát hành token, đóng cửa” gần như không thể phân biệt với rug pull. “Ngành này cần những nhà phát triển game thực sự và những người dùng thực sự muốn chơi game; thiếu một trong hai thì không được.”

Cơ sở hạ tầng và điều kiện thị trường tạo lợi thế, stablecoin và AI mang đến cơ hội mới

Sự sụp đổ của câu chuyện chain game không có nghĩa là ứng dụng tiêu dùng của ngành crypto đã đi đến hồi kết. Báo cáo của BGA cho thấy 65,8% người làm trong ngành vẫn lạc quan cho 12 tháng tới; sự lạc quan này dựa trên các sản phẩm có thể bàn giao và mô hình doanh thu bền vững. Đồng thời, việc stablecoin xử lý lượng chuyển khoản quy mô lớn, và công cụ AI đang nén chi phí phát triển game xuống chỉ còn một vài phần trăm so với trước đây… Cơ sở hạ tầng và điều kiện thị trường chưa bao giờ biến mất. Thậm chí, từ quan điểm của nhiều nhà phát triển, có thể nhìn ra vài con đường khả dĩ.

CEO NEXPACE Sunyoung Hwang khi nói về 《MapleStory Universe》 của công ty đã nêu ra một nguyên tắc cốt lõi: ví, chi phí Gas và tokenomics đối với đa số người chơi là rào cản, không phải điểm cộng. Lớp blockchain nên làm những công việc có ý nghĩa ở hậu trường, ví dụ như hiện thực quyền sở hữu tài sản thật sự, thúc đẩy nền kinh tế mở… còn người chơi chỉ cần tập trung vào bản thân trò chơi. “Nếu thao tác của cơ sở hạ tầng thấm vào trải nghiệm game, thì thiết kế game đã thất bại.”

CEO Animoca Brands Robby Yung và CEO PLAY Network Christina Macedo thì cho rằng tỷ lệ giữ chân mới là chân lý duy nhất. Dữ liệu giữ chân D1, D7, D30—trong thời đại console, đúng là như vậy; trong thời đại game mobile, cũng đúng là như vậy; và trong ngành crypto, vẫn đúng là như vậy. Macedo chỉ ra rằng chuẩn mực của game mobile là giữ chân D1 35–45%, D7 15–25%, D30 5–10%, trong khi phần lớn game Web3 thậm chí không đạt được các chỉ số sức khỏe nền tảng này.

Đồng sáng lập Yield Guild Games Gabby Dizon thì cho rằng lý do ngành thất bại là “mất quá nhiều thời gian để đo những thứ sai”, bao gồm các chỉ số đã lỗi thời như quy mô vốn đầu tư VC, giá token, doanh số bán NFT, v.v. “Chỉ số thực sự cần thì đơn giản là: người chơi sẵn sàng trả tiền, vì họ đã nhìn thấy giá trị trong trải nghiệm game.”

Cuối cùng, đó là cơ hội mà stablecoin và AI mang lại.

Báo cáo của BGA chỉ ra rằng hơn một phần tư số người được hỏi coi stablecoin là chìa khóa cho thành công của ngành. So với các token game biến động mạnh, stablecoin thân thiện hơn với người dùng mới, dễ hiểu hơn; nó đã được sử dụng ngày càng nhiều cho tiền thưởng giải đấu, thưởng trong game và thanh toán xuyên biên giới. Sequence cũng tiếp tục chỉ ra rằng những nhà phát triển game thông minh đang tập trung vào thanh toán bằng stablecoin—dù dùng cho tài sản on-chain hay các kịch bản khác. Phí thấp hơn, thanh toán tức thời, chia sẻ doanh thu đơn giản hơn… đều có lợi thế về kịch bản sử dụng rất lớn.

Và AI đang thay đổi cấu trúc chi phí. Simon Davis của Mighty Bear Games cho biết “các đội hình gốc AI” đang vượt qua sản lượng của đội truyền thống với chỉ một phần chi phí và nhân lực. Animoca Brands cũng đồng ý rằng “chìa khóa về tính bền vững vào năm 2026 nằm ở các thực hành phát triển được dẫn dắt bởi AI hoặc có hỗ trợ bởi AI”, điều này sẽ thay đổi triệt để mô hình kinh tế để sản xuất nội dung game chất lượng.

Game blockchain vẫn chưa chết; giai đoạn hiện tại có phải là reset cần thiết?

Mâu thuẫn cốt lõi của chu kỳ chain game trước đây vẫn không hề thay đổi: cấu trúc vốn do nhà đầu tư điều khiển chạy trước quá trình xác thực nhu cầu của người chơi. Khi tỷ lệ giữ chân không chống đỡ nổi tokenomics, khi chi phí phát triển nuốt chửng các con số huy động, thì “cái kết” của bên dự án chỉ còn lại đóng cửa hoặc chuyển sang phi blockchain. Và những người trả tiền—luôn là các nhà nắm giữ giai đoạn đầu.

Nhưng vòng sàng lọc này cũng khiến các nhà phát triển game đạt được một sự đồng thuận thực dụng hơn: để blockchain “ẩn đi”, đo thắng thua bằng tỷ lệ giữ chân chứ không phải giá token; dùng stablecoin thay cho các token có biến động cao làm lớp thanh toán; đồng thời dùng AI để tái cấu trúc chi phí phát triển. Điểm chung của các hướng này là: trước tiên làm ra một game qua được bài kiểm tra theo các chỉ số của thị trường truyền thống, rồi để blockchain ở lớp bên dưới phát huy đúng giá trị thật sự của nó.

Game blockchain có lẽ không chết như lời Lily Liu nói, nhưng thị trường đúng là đang nói lời tạm biệt với vòng lặp cũ: lấy số lượng người dùng do token dẫn dắt, rồi cho đến khi đốt cạn tiền phát triển thì cuối cùng chỉ có thể quay lại Web2.