Biến thể: Những suy nghĩ về giao dịch nội bộ trong thị trường dự đoán

Viết bài: Daniel Barabander, Cố vấn pháp lý trưởng và Đối tác đầu tư của Variant

Dịch: @金色财经 xz

Dự đoán thị trường tin đồn nội gián gần đây trở thành chủ đề nóng được bàn luận.

Nhiều nhà sáng lập nhận thấy rằng, trước các sự kiện quan trọng, luôn có những địa chỉ ví không rõ nguồn gốc đột nhiên thực hiện các giao dịch, khiến họ không khỏi đặt câu hỏi: liệu có hành vi phạm pháp hay không? Nhưng để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần lùi lại một bước để hiểu cơ chế hoạt động thực tế của nội gián — điều mà phần lớn mọi người chưa nắm rõ.

Nếu bạn hỏi đa số luật sư về vấn đề nội gián, bạn sẽ nghe thấy nhiều thuật ngữ pháp lý khó hiểu. Họ sẽ đề cập đến “nghĩa vụ trung thành, cần cù”, “lý thuyết cổ điển”, “lý thuyết trộm cắp”, “người truyền tin”, “người nhận tin”, “người nội bộ”, “người bên ngoài” v.v. Khi cố gắng áp dụng những khái niệm này vào lĩnh vực mới nổi như dự đoán thị trường, thậm chí chính họ cũng có thể rối trí.

(Đây không phải là lời khuyên pháp lý, vui lòng tham khảo ý kiến của luật sư chuyên nghiệp để giải quyết các vấn đề cụ thể) Ở đây, tôi muốn cung cấp một khung phân tích đơn giản, trình bày hiểu biết chung của tôi về nội gián và cách tôi nghĩ nó nên được áp dụng vào thị trường dự đoán.

Nội gián = một dạng hành vi gian lận

Về nội gián, điều bạn cần hiểu đầu tiên là: pháp luật coi đó là một hình thức của hành vi gian lận. Giống như tất cả các hành vi gian lận, nội gián liên quan đến việc thực hiện hành vi lừa đảo nhằm mục đích tư lợi. Loại lừa đảo này thường bắt nguồn từ việc vi phạm các cam kết rõ ràng hoặc ngầm về “cách sử dụng thông tin hạn chế”. Trên thực tế, không tồn tại một “luật nội gián” riêng biệt, mà chỉ có các quy tắc chống gian lận áp dụng cho nội gián. Sự khác biệt chính giữa gian lận nội gián và các hành vi gian lận thông thường là, lời hứa trong nội gián thường mang tính ẩn ý hơn, dễ bị vi phạm hơn.

Mô hình điển hình của nội gián là: nhân viên vi phạm cam kết với nhà tuyển dụng, sử dụng thông tin quan trọng chưa công khai của công ty để giao dịch cổ phiếu. Dù bạn có đồng tình hay không, khi làm việc cho một công ty, bạn đã ngầm cam kết (theo quy định pháp luật) hành xử vì lợi ích tốt nhất của công ty và cổ đông của nó. Cam kết này có thể rõ ràng được ghi trong sổ tay nhân viên mà bạn đồng ý khi vào làm việc. Khi nhân viên sử dụng thông tin quan trọng chưa công khai để mua bán cổ phiếu của công ty, các cổ đông đối tác của giao dịch đó sẽ ở trong thế bất lợi về thông tin; việc lợi dụng sự bất cân xứng này để thực hiện giao dịch chính là vi phạm cam kết một cách gian lận.

Điều tôi nhận thấy thường bị bỏ qua là: đây chỉ là một dạng biểu hiện của nội gián. Bất kỳ ai trong giao dịch vi phạm gian lận các cam kết rõ ràng hoặc ngầm đều có thể cấu thành nội gián.

Ví dụ: Giả sử một nhân viên biết được công ty đang thực hiện thương vụ mua bán sáp nhập. Nhân viên này rõ ràng biết rằng tình huống nội gián điển hình là không thể chấp nhận, nhưng cố gắng “khéo léo” lợi dụng thông tin quan trọng chưa công khai đó để mua cổ phiếu của đối thủ cạnh tranh lớn nhất của công ty, kỳ vọng sau khi công bố tin tức, giá cổ phiếu của đối thủ sẽ tăng vọt. Dù nhân viên này không có nghĩa vụ trung thành ngầm với cổ đông của đối thủ, hành động này vẫn có thể cấu thành nội gián. Bởi lẽ: nhân viên đã qua chính sách của công ty, thỏa thuận bảo mật hoặc nghĩa vụ trung thành ngầm, cam kết chỉ sử dụng thông tin bí mật cho mục đích kinh doanh hợp pháp của công ty mình. Việc sử dụng thông tin đó để cá nhân giao dịch cổ phiếu của đối thủ rõ ràng vi phạm cam kết này. Do đó, nhân viên này có thể bị coi là vi phạm gian lận cam kết một cách gian lận, dẫn đến hành vi nội gián.

Cam kết là trung tâm

Cam kết chính là vấn đề cốt lõi. Giả sử có người nghe lỏm được hai nhân viên ngân hàng thảo luận to tiếng về một thương vụ mua bán sáp nhập sắp tới trong bữa trưa. Người này nhận diện được công ty mục tiêu rồi rời khỏi nhà hàng, trước khi công bố giao dịch, mua bán cổ phiếu của công ty đó. Dù thông tin này rõ ràng thuộc loại quan trọng chưa công khai, hành động này thường không cấu thành nội gián. Bởi vì người giao dịch không đưa ra bất kỳ cam kết bảo mật rõ ràng nào với các nhân viên ngân hàng, cũng không có nghĩa vụ ngầm nào đối với công ty và cổ đông của họ. Các nhân viên ngân hàng có thể đã vi phạm nghĩa vụ của chính họ khi nói chuyện tùy tiện ở nơi công cộng, nhưng nếu người giao dịch không có hành vi gian lận trong việc vi phạm nghĩa vụ, thì không có gian lận — do đó không cấu thành nội gián.

Bất kỳ ai trong giao dịch vi phạm gian lận các cam kết rõ ràng hoặc ngầm đều có thể cấu thành nội gián.

Từ góc độ “vi phạm gian lận cam kết”, chúng ta có thể sửa một hiểu lầm phổ biến: nội gián không chỉ giới hạn trong lĩnh vực chứng khoán. Ngược lại, các vấn đề tương tự cũng có thể xảy ra trên thị trường hàng hóa lớn (bao gồm thị trường phái sinh). Ví dụ, nhà giao dịch phái sinh của Cargill biết được công ty sẽ mua lượng lớn lúa mì, sau đó dùng tài khoản cá nhân để giao dịch trước trên thị trường hợp đồng tương lai lúa mì, hành động này rất có thể cấu thành nội gián. Trong trường hợp này, nhà giao dịch đã qua chính sách của công ty, thỏa thuận bảo mật hoặc trách nhiệm công việc, cam kết chỉ sử dụng thông tin bí mật cho mục đích kinh doanh của Cargill, và hành vi cá nhân của họ đã vi phạm gian lận cam kết. Ngược lại, nếu trách nhiệm của nhà giao dịch bao gồm việc đại diện cho Cargill thực hiện các giao dịch trước khi tiến hành mua sắm, thì hành động này không cấu thành nội gián — mặc dù dựa trên thông tin chưa công khai (biết được kế hoạch thị trường của công ty), nhưng không vi phạm gian lận cam kết: nhà giao dịch không có nghĩa vụ ngầm với các nhà giao dịch hợp đồng tương lai khác, và việc sử dụng thông tin đó để giao dịch chính là hành động được ủy quyền trong nhiệm vụ của họ.

Thị trường dự đoán cũng áp dụng được

Vậy điều này có ý nghĩa gì đối với các nhà giao dịch trên thị trường dự đoán? Quan điểm cốt lõi của tôi có thể khiến nhiều người thất vọng vì quá bình thường: pháp luật bản chất không thay đổi. Gian lận vẫn là gian lận, và quy tắc pháp luật có tính linh hoạt. Vấn đề then chốt luôn là: người giao dịch có gian lận trong việc vi phạm cam kết qua giao dịch hay không.

Do đó, nếu một nhân viên của Tesla nắm được dữ liệu tài chính quý IV và sử dụng thông tin đó để giao dịch trên “thị trường dự đoán về việc liệu doanh thu quý IV của Tesla có vượt dự kiến hay không?”, hành vi này rất có thể cấu thành nội gián. Nguyên nhân là vì hành vi này vi phạm cam kết đối với cổ đông Tesla hoặc vi phạm thỏa thuận cấm lợi dụng thông tin bí mật của công ty để tư lợi. Nhưng giả sử cùng nhân viên đó chuyển sang giao dịch trên “tốc độ tăng trưởng nhu cầu sạc xe điện Mỹ trong hai năm tới có vượt quá nhu cầu xăng dầu hay không?” dự đoán thị trường — chỉ cần sử dụng dữ liệu phổ biến về sự phổ biến xe điện và kiến thức chuyên ngành tích lũy nhiều năm làm việc tại Tesla (không dựa trên kế hoạch nội bộ của Tesla), thì hành vi này có khả năng không cấu thành nội gián, vì không lợi dụng thông tin bí mật hay vi phạm cam kết.

Tuy nhiên, thị trường dự đoán sẽ đẩy giới hạn pháp luật và kiểm nghiệm xem nó có thể thích ứng hay bị phá vỡ hay không. Thị trường truyền thống thường liên quan trực tiếp đến một công ty cụ thể: thị trường chứng khoán liên quan trực tiếp đến công ty (ví dụ như kết quả quý IV của Tesla), thị trường hàng hóa lớn gián tiếp liên quan (ví dụ như mua lúa mì của Cargill). Điều này rất quan trọng vì các công ty thường là nguồn cung cấp các cam kết giữ bí mật và cam kết chỉ sử dụng thông tin cho mục đích thương mại — chính những cam kết này (dù là ngầm theo luật, hay rõ ràng qua thỏa thuận bảo mật, chính sách, v.v.) tạo thành nền tảng của trách nhiệm nội gián.

Thị trường dự đoán mở rộng phạm vi đối tượng giao dịch (khiến gần như mọi thứ đều có thể giao dịch), mở rộng nguồn thông tin nội gián có giá trị, thường liên quan đến các tình huống cam kết liên quan rất mơ hồ. Điều này đặc biệt rõ ràng trong các thị trường không yêu cầu phép hoặc dựa trên quan điểm, trong đó thường không tồn tại các công ty liên quan.

Chỉ ví dụ: Giả sử một trường trung học có thị trường dự đoán “Ai sẽ trở thành vua của buổi dạ hội tốt nghiệp?”. Bạn của bạn là người được yêu thích nhất trong lớp, anh ấy bí mật nói với bạn rằng anh ấy không thể tham dự dạ hội. Nếu bạn sử dụng thông tin này để giao dịch, có cấu thành nội gián không? Vấn đề pháp lý vẫn là việc bạn có gian lận trong việc vi phạm cam kết hay không, nhưng trong tình huống này, bất kỳ cam kết nào như vậy đều phải được suy diễn ngầm từ mối quan hệ hoặc tình huống tiết lộ thông tin của các bên, chứ không dựa trên nghĩa vụ rõ ràng hoặc thỏa thuận chính thức với công ty. Điều này khiến việc xác định nội gián trong các vụ kiện trở nên vô cùng khó khăn.

Giới hạn pháp luật sẽ sớm trở nên rất mơ hồ.